Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 'Somali'de büyük bir coşkuyla karşıladığımız Çağrı Bey sondaj gemimiz Mogadişu Limanı'ndan demir alarak görev yeri Curad-1 kuyusuna doğru yola çıktı. İnşallah tarihimizin ilk yurt dışı derin deniz sondajına Bismillah diyerek başlayacağız. Çağrı Bey'i umutla bekleyen yüreklerin duasından aldığımız güçle sömürünün değil, kardeşliğin destanını yazmak; iki kardeş ülkenin ortak refahını inşa etmek ve enerjideki gücümüze güç katmak için çalışmaya devam edeceğiz' dedi.

Enerji filosunun yeni derin deniz sondaj gemilerinden Çağrı Bey, Türkiye'nin yurt dışındaki ilk derin deniz arama sondajını gerçekleştirmek amacıyla çalışmalarına başlıyor.

53 günün ardından Somali'ye vardı

Çağrı Bey, Somali'deki sondaj çalışmaları için 15 Şubat 2026'da Mersin Taşucu Limanı'ndan Somali'ye doğru seyrine başladı. 53 günlük seyir süresi sonunda Somali'ye ulaşan gemi, geçtiğimiz 10 Nisan'da Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'ın da iştirak ettiği törenle Mogadişu Limanı'nda karşılandı.

Limandan ayrıldı

Limanda malzeme ve yakıt ikmali gibi son hazırlıkları gerçekleştirilen Çağrı Bey, Mogadişu Limanı'ndan ayrılarak sondaj yapacağı CURAD-1 kuyusuna doğru hareket etti. Çağrı Bey'in bu yolculuğunda, enerji filosundan Altan, Korkut, Sancar destek gemileri de yanında bulunuyor. Güvenli bir şekilde çalışabilmesi için TCG Sancaktar, TCG Gökova ve TCG Bafra'dan oluşan donanma unsurları da Çağrı Bey'e eşlik ediyor.

Konumlanma ve test aşaması

Çağrı Bey'in, yarın (13 Nisan) öğle saatlerinde 372 kilometre açıkta bulunan kuyu lokasyonuna varması planlanıyor. Geminin, CURAD-1 kuyusuna varmasının ardından öncelikle konumlanma işlemi gerçekleştirilecek. Daha sonra da kuyuya ilişkin çeşitli test faaliyetlerine başlanacak.

7 bin 500 metre derinlikte sondaj

Test faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından ise sondaj aşamasına geçilecek. Çağrı Bey Sondaj Gemisi, 3 bin 495 metre su derinliğine sahip noktada, deniz tabanından itibaren de 4 bin 5 metre kazılmasının ardından toplam 7 bin 500 metreye inerek sondaj yapacak. CURAD-1 kuyusunun, söz konusu 7 bin 500 derinlik ile dünyanın en derin ikinci deniz kuyusu olması hedefleniyor. Ayrıca, Çağrı Bey'in yürüteceği sondaj operasyonunda 4 bin metreye dalabilen bir su altı robotu da kullanılacak. İklim ve hava şartlarının uygun seyretmesi durumunda sondaj operasyonunun 6 ila 9 ay arasında tamamlanması planlanıyor.

İki kardeş ülkenin ortak refahı

Konuya ilişkin sosyal medya hesaplarından bir video paylaşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 'Somali'de büyük bir coşkuyla karşıladığımız Çağrı Bey sondaj gemimiz Mogadişu Limanı'ndan demir alarak görev yeri Curad-1 kuyusuna doğru yola çıktı. İnşallah tarihimizin ilk yurt dışı derin deniz sondajına Bismillah diyerek başlayacağız. Çağrı Bey'i umutla bekleyen yüreklerin duasından aldığımız güçle sömürünün değil, kardeşliğin destanını yazmak; iki kardeş ülkenin ortak refahını inşa etmek ve enerjideki gücümüze güç katmak için çalışmaya devam edeceğiz' ifadelerini kullandı.

Kayseri'de 30 yıldır cep telefonu ve teknik servis sektöründe bulunan Cemal Kalem, cep telefonu bataryasının daha uzun ömürlü kullanım için bataryanın tamamen şarj olduğunda, şarj aletinden çekilmesi gerektiğini söyledi. Cihazın kendi orijinal markasının şarj aletini kullanmak gerektiğinin altını çizen Kalem, 'Cep telefonu ve elektronik sektöründe 30 yıldır faaliyet göstermekteyiz. Telefon bataryasını daha uzun ömürlü kullanmak için telefonun bataryası tamamen şarj olduğunda şarj aletinden çekmemiz lazım. Ayrıca, araçlarımızda telefonlarımızı mümkün olduğunda şarj etmememiz gerekli. Şarj aleti ve batarya üreticinin tavsiye ettiği şekilde amper ya da voltaj orijinal olacak şekilde kullanırsak bataryamızda sıkıntı yaşamayız. Yan sanayi ve kalitesiz ürünlerden uzak durmamız lazım. 20-60 ve 120 ve 180 watt cihazlar var. Eğer biz 20 watt bir cihaza 180 watt şarj aleti kullanmamız cihaza ve ekipmanlara zarar veriyor' şeklinde konuştu.

Yazılım, makine öğrenmesi ve kimyasal süreçlerin birlikte çalıştığı sistem, duyusal iletişim teknolojisine yeni bir yaklaşım sunuyor.

Karadeniz Teknik Üniversitesi'nden Öğr. Gör. Dr. Kerim Sönmez'in de katkı sunduğu 'Aromatör' teknolojisinin özellikle sinema, dijital içerik platformları ve mobil iletişim alanlarında kullanılmasıyla birlikte, kullanıcıların yalnızca görsel ve işitsel değil aynı zamanda koku ve tat deneyimi de yaşayabileceği öngörülüyor.

Ulusal ve uluslararası patent süreçlerinden geçen buluşun fikri mülkiyet kapsamında koruma altına alındığı ve ekonomik değere dönüştürülmesinin amaçlandığı ifade edildi. Bu kapsamda yerli teknoloji ekosisteminin güçlendirilmesi ve benzer yüksek teknoloji ürünlerinin ticarileşmesinin önünün açılması hedefleniyor.

'Aromatör' ile iletişimde yeni dönem başlıklı çalışmaya ilişkin açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Oktay Yıldız, ses ve görüntü gibi iletişim araçlarının gelişimine paralel olarak tat ve kokunun da dijital ortamlar arasında transfer edilmesini hedeflediklerini söyledi.

'Ses ve görüntü gibi tat ve kokuyu da iletmeyi hedefliyoruz'

Çalışmayla birlikte ses ve görüntü gibi iletişim araçlarını geliştirerek tat ve kokuyu da dijital ortamlar arasında transfer etmeyi hedeflediklerini ifade eden Prof. Dr. Oktay Yıldız, 'Eskiden iletişim yalnızca yazı diliyle sağlanıyordu. Daha sonra ses iletişime dâhil oldu ve telefonla iletişim kurabildik. Ardından görüntü eklendi. Bizim çalışmamızda ise temel olarak aromanın bir ortamdan başka bir ortama iletilmesi ya da başka bir ortamda yeniden oluşturulması hedeflenmektedir. Bu kapsamda patent başvurumuzu önce ulusal düzeyde Türk Patent ve Marka Kurumu'na yaptık. Daha sonra uluslararası patent başvurusunu da Avrupa Patent Ofisi'ne gerçekleştirdik. Çalışmalarımız devam ederken bir ek patent başvurusu daha yaptık ve son aşamada tasarım tesciliyle bu süreci destekledik. Şu anda başvuruların bir kısmı tescillenmiş, bir kısmının ise süreçleri devam etmektedir. Bu ürün bir yazılım, bir makine ve arka planda çalışan kimyasal bir mekanizmayı bir araya getirmektedir. Yani multidisipliner bir patentten söz ediyoruz. Temel hedefimiz, tat ve koku bileşenlerinin, yani aroma bileşenlerinin bir ortamdan başka bir ortama aktarılmasıdır. Bugün bir kokunun ya da tadın başka bir ortama aktarılması ütopik görünebilir. Ancak bu sistemde kimyasal mekanizma, yazılım ve makine öğrenmesi birlikte çalışarak bu aktarımı mümkün kılmayı hedeflemektedir' dedi.

'Sistem mobil cihazlara da entegre edilebilecek'

'Aromatör' cihazının hangi alanlarda kullanılabileceğine dair de bilgiler veren Prof. Dr. Oktay Yıldız, 'Aromanın iki temel bileşeni vardır: koku ve tat. Biz de bu patentte hem koku hem de tat bileşenlerinin bir ortamdan başka bir ortama iletilmesini hedefledik. Yapılan ulusal ve uluslararası patent araştırmaları, bu ürünün yenilikçi olduğunu ortaya koydu. Patent süreçleri uzun ve titiz ilerleyen süreçlerdir. Türkiye'de Türk Patent ve Marka Kurumu bu alanda oldukça nitelikli ve dünyadaki iyi örneklerden biridir. Bugün bu teknoloji ütopik görünebilir. Ancak telefonun ilk icat edildiği dönemlerde de benzer şekilde sorgulanmıştı. Günümüzde ise hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Aromatör için de benzer bir gelişim öngörülmektedir. Gelecekte sinema salonlarında izlenen bir sahnede kahve içen bir çiftin kahve aromasını, bir çikolata çeşmesinden akan çikolatanın kokusunu ya da tropik bir meyvenin tadını hissedebilmek mümkün olabilir. Ayrıca bu teknoloji için bir ek patent daha yapılmış olup, sistemin mobil cihazlara entegre edilmesi de hedeflenmektedir. İlerleyen süreçte daha küçük boyutlara indirgenerek telefonlara entegre edilmesi ve farklı coğrafyalardaki insanların birbirlerinin bulunduğu ortamın tat ve kokusunu deneyimleyebilmesi amaçlanmaktadır. Önemli olan bu patentlerin alınması değil, bunların ticari bir emtiaya dönüştürülerek ekonomide kullanılabilmesidir. Dünyada patentlerin ticarileşme oranlarının düşük olduğunu göz önünde bulundurduğumuzda, bizim de bu patentler için hedefimiz, birkaç yıl içerisinde ticarileşmelerinin sağlanmasıdır. Benim 24'ün üzerinde patentim bulunuyor. Ayrıca patent ve patent başvuru süreçleri devam eden çalışmalarımız da var. Bu patentler arasında ticari prototipleri üretilmiş olanlar da mevcut, hâlihazırda endüstride kullanılanlar da bulunuyor. Henüz ticari aşamaya geçmemiş olanlar da var. Ancak özellikle bu patent için arzumuz, gayemiz ve umudumuz; ticarileşme süreçlerinin daha hızlı ilerlemesidir' diye konuştu.

Aras EDAŞ Çağrı Merkezi bünyesinde kullanılan yeni nesil yapay zekâ sistemi, özellikle müşteri temsilcisi kapasitesinin yetersiz kaldığı anlarda devreye girerek hizmet sürekliliğini sağlıyor. Sistem, yoğun çağrı anlarında tüketicilerin hatta beklemesini önleyerek kesintisiz hizmet sunulmasına katkıda bulunuyor.

Yapay zekâ destekli uygulama; aynı anda çok sayıda çağrıyı yönetebilme kapasitesi sayesinde insan kaynağının yetersiz kaldığı durumlarda anlık kapasite artışı sağlıyor. Standart süreçlerde hızlı ve hatasız kayıt alımı gerçekleştirerek operasyonel verimliliği artıran sistem, arıza, sokak aydınlatma ve benzeri talepleri anında ilgili birimlere ileterek müdahale sürelerini de kısaltıyor. Ayrıca çağrı merkezi çalışanlarının daha karmaşık ve katma değerli işlemlere odaklanmasına imkân tanıyor.

Yoğun çağrı anlarında devreye giren yapay zekâ sistemi, arıza ve sokak aydınlatma kayıtlarını hızlı şekilde oluşturarak saha ekiplerine anında iletiyor. Bu sayede çağrı yoğunluğu dengelenirken, arızalara müdahale süreçleri de hız kazanıyor. Sistem, ihtiyaç duyulan anlarda mevcut personel kapasitesinin 3-4 katına kadar işlem gerçekleştirebilme yeteneği ile dikkat çekiyor.

2025 yılı çağrı merkezi memnuniyet sıralamasında ilk 5 içerisinde yer alan Aras EDAŞ, Çözüm Merkezi bünyesinde aylık ortalama 80 bin çağrıya yanıt veriyor. Bu çağrıların yaklaşık yüzde 7'si yapay zekâ tarafından yönetilirken, hizmetler 83 kişilik kadro ile yürütülüyor. Vardiyalı sistemde aynı anda görev yapan yaklaşık 50 personelin kapasitesine karşılık, yapay zekâ destekli sistem eş zamanlı olarak 300 tüketiciye hizmet sunarak önemli bir ölçek avantajı sağlıyor.

Geliştirilen sistem sayesinde tüketicilerden gelen talepler herhangi bir ara işleme ihtiyaç duyulmadan doğrudan kayıt altına alınarak anlık şekilde saha ekiplerine iletiliyor. Mevcut durumda elektrik arızaları ve sokak aydınlatma taleplerine yanıt verebilen akıllı asistanın, ilerleyen süreçte tüm hizmet başlıklarını kapsayacak şekilde genişletilmesi planlanıyor. Sistem tarafından karşılanamayan ya da acil nitelik taşıyan çağrılar ise gecikmeksizin müşteri temsilcilerine yönlendiriliyor.

Hizmet Kalitesi Yönetmeliği kapsamında yeni dönem için servis seviyesi tam puan hedefi yüzde 97 olarak belirlenirken, Aras EDAŞ'ın mevcut servis seviyesi yüzde 97,90 olarak gerçekleşti.

Bu oran, geçtiğimiz yılın aynı dönemindeki yüzde 94,85 seviyesinin üzerine çıkarak önemli bir iyileşmeye gösterdi. Ayrıca tüketicilerin ortalama hatta bekleme süresi de 2 saniye azalarak 3 saniye gibi ciddi bir seviyeye düştü.

Aras EDAŞ, yapay zekâ destekli çağrı merkezi uygulamasıyla hem operasyonel süreçlerini güçlendirmeyi hem de tüketicilerine daha hızlı, kesintisiz ve kaliteli hizmet sunmayı hedefliyor.

Fen Bilimleri Öğretmeni Emine Sarı'nın danışmanlığında laboratuvar ortamında deneyler gerçekleştiren Çiçek, kimyasal işlem uygulamadan pirinç kabuğu tozundan yüksek performanslı yalıtım malzemesi üretti. Çiçek, çevreci projesiyle katıldığı TÜBİTAK Fizik Yarışması'nda bölge birinciliği elde ederek Türkiye finallerine katılmaya hak kazandı.

'Geri dönüşümle farkındalık oluşturduk'

Projesi hakkında bilgi veren Yusuf Eymen Çiçek, temel hedeflerinin tarımsal bir atığı kimyasal kullanmadan yüksek performanslı bir yalıtım malzemesine dönüştürmek olduğunu belirterek, 'TÜBİTAK bilim söyleşisinden yola çıkarak, kendi hazırladığımız özgün deneylerle, projemizi geliştirip yeni bir ürün ortaya koyduk. Özellikle tarımsal bir atık olduğu için çevreye bırakıldığında kaynak israfına yol açıyor. Bu yüzden geri dönüşümü açısından daha iyi olacak. Ailem, çevrem ve öğretmenlerim bu fikri geliştirdiğim için tebrik ediyorlar. Geri dönüşüm olduğu için farkındalık oluşturduğumdan dolayı da tebrik ediyorlar' dedi.

'Sıfır Atık vizyonuyla hareket ettik, patent başvurumuz devam ediyor'

Proje danışmanı öğretmen Emine Sarı ise çalışmanın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayelerinde yürütülen 'Sıfır Atık' projesi hedefleriyle de örtüştüğünü vurguladı. Söyleşilerin ardından bölgedeki atıl pirinç kabuklarının dikkatlerini çektiğini aktaran Sarı, şöyle konuştu:

'Öğrencilerimizle öğrenci araştırma projesi yarışmasına katılmıştık. Bu yarışmada bizim hedefimiz sıfır atıktı. 'Atıklarımızı nasıl değerlendiririz?' diye düşündüğümüz sırada okulumuzda yapılan bilim söyleşileri bize faydalı oldu. Bu sayede pirinç kabukları dikkatimizi çekti. Bölgemizde pirinç kabukları atık olarak olarak kullanılıyor. Bizde bunu yalıtım malzemesi olarak değerlendirmek üzere çalışma başlattık. Projemiz bu şekilde doğmuş oldu. Bu projede kendi özgün deney çalışmalarımızı yaptık. Öğrencimizin de hem bilimsel süreç becerilerine katkısı oldu hem de araştırma yapma tecrübesi edindi. Böylelikle bölge birincisi olarak imzamızı atmış olduk. Öğrencimizle laboratuvar ortamında yaptığımız testlerde, ürettiğimiz malzemenin diğer yalıtım ürünlerine göre yüzde 64 oranında daha yüksek yalıtım kapasitesine sahip olduğunu, daha yüksek verim sağladığını ve geç yanma özelliğinin bulunduğunu kanıtladık. Yakın zamanda yaşanan büyük yangınlar, yalıtım malzemelerinin niteliğinin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösterdi. Biz de hem atığı değerlendirdik hem de insanlık için güvenli bir malzeme ürettik. Gelecek vadettiğini düşündüğümüz bu ürün için patent başvurularımız devam ediyor.'

'5G herkes için geliyor'

5G gala gecesinde yaptığı konuşmada, asırları aşan köklü mirasın omuzlarına yüklediği tarihi sorumluluğa ve 5G'nin Türkiye için bir teknoloji geçişinden çok daha fazlası olduğuna dikkat çeken Türk Telekom CEO'su Ebubekir Şahin, '186 yıl öncesinde uzakları yakın kılmak amacıyla başlayan hikayemiz Türkiye'yi geleceğe ulaştırma şiarıyla devam ediyor. Bu toprakların hafızasını, kültürünü ve tarihini genetik kodlarında taşıyan bir kurum olarak dijital geleceği bu zengin miras ve teknoloji birikimimizle inşa ediyoruz. İlmek ilmek oluşturduğumuz dijital omurgayla Türkiye'nin her bir hücresine dokunan Türk Telekom olarak, bugün sadece yeni bir teknolojiye geçiş yapmakla kalmıyor, ülkemizi geleceğe taşıma yolunda yeni bir dönemin kapılarını aralıyoruz. Sağlıkta erişilebilirlik, eğitimde fırsat eşitliği, üretimde verimlilik ve enerjide tasarrufa imkan sağlayan 5G teknolojisinin bir bağlantı hızının ötesinde ekonomik ve sosyal ilerlemeyi hızlandıracak itici bir güç olduğuna inanıyoruz. Türkiye'nin dijital dönüşümü için 2005'ten bu yana 23 milyar doları aşan yatırım yaptık. Son dört yıldır ise sektörün yatırım lideri olarak ülkemizi yenilikçi teknolojilere hazırlayarak dijital dünyanın inşasında emin adımlarla ilerliyoruz. Yıllardır yatırımlarımızı ve çalışmalarımızı bu bilinçle 5G uyumlu olarak gerçekleştirdik. Sağlıktan sanayiye, tarımdan spora ve kültür sanata farklı alanlarda öncü 5G kullanım senaryolarını hayata geçirdik. Yarım milyon kilometreyi aşan fiber altyapımız 5G'nin yüksek veri taşıma kapasitesinin en büyük teminatı olurken, 5G'nin can damarı olan fiberle bağlı istasyonu oranında dünya genelinin 2030 hedeflerini şimdiden aşmış bulunuyoruz. 81 ilin her köşesine uzanan fiber ağımız, yaygın 5G altyapımız, 5G uygulamalarındaki deneyimimiz, yüzde 61'ini fiberle bağladığımız LTE baz istasyonlarımız ve 5G'de sahip olduğumuz müşteri başına en yüksek kapasiteyle herkes için en kapsayıcı 5G deneyimini sunmaya hazırız. 'Herkes için 5G' vizyonumuzla dijital uçurumları kapatmayı ve teknolojiyi bir lüks olmaktan çıkararak milli egemenliğin üzerinde yükseldiği sarsılmaz bir temel haline getirmeyi hedefliyoruz. Köklerimizden aldığımız güç, yenilikçi vizyonumuz, uzman mühendislerimiz ve yüksek teknoloji birikimimizle ülkemizi daha güçlü yarınlara taşımak için kararlılıkla çalışmaya devam edeceğiz' dedi.

'Mobildeki yükselişimiz 5G döneminde de sürecek'

Mobildeki yükseliş ivmesini 5G döneminde de sürdürmeyi hedeflediklerini belirten Ebubekir Şahin, 'Mobil alandaki gücümüzü ve başarılı stratejimizi 2025 yılındaki başarılı sonuçlarla taçlandırdık. Yılı tarihin en yüksek net abone kazanımı ile tamamladık ve mobil numara taşıma pazarında dört yıl üst üste en çok tercih edilen operatör olduk. Müşteri deneyimi odaklı uzun vadeli stratejimiz ile bu alanda büyümeyi sürdürürken, BTK (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu) 2025 üçüncü çeyrek verilerine göre mobil sektörde sıralamayı değiştirerek tarihi bir başarıya imza attık. 5G'deki güçlü kapasite konumumuz ve yapay zeka destekli müşteri deneyimi yönetimi ile mobildeki yükseliş ivmemizi yeni dönemde de sürdürmeyi hedefliyoruz. Proaktif bir anlayışla müşterilerimizin ihtiyaçlarına yönelik ürün ve teklifler tasarlamaya ve her temas noktasında müşterilerimize değerli hissettiren bir dijital ekosistem sunmaya devam edeceğiz' diye konuştu.

'5G alanında 70'in üzerinde uluslararası patentimiz bulunuyor'

5G'de milli çalışmalara odaklandıklarını belirten Ebubekir Şahin, 'Ülkemizin teknolojide dışa bağımlılığını azaltmak ve küresel teknoloji liginde üst sıralara taşımak adına, Ar-Ge çalışmalarımızın yanı sıra milli çözümler üreten firmalara yatırım yapıyoruz. Milli ekosistemimizi güçlendirecek iş birlikleri ve projeleri hayata geçirerek ülkemizi ileriye taşıyacak her hamleye Türk Telekom imzasını atıyoruz. Geçtiğimiz haftalarda Türkiye'nin ilk ve en kapsamlı 5G odaklı 'Teknoloji ve İnovasyon Merkezi'ni açılışını gerçekleştirdik. Bir telekomünikasyon şirketi olmanın ötesinde dijital geleceğin mimarı olarak 2025 yılında 921 milli patent başvurusu ile dijital dönüşüme liderlik etmenin gururunu yaşıyoruz. Ülkemizin yüksek teknoloji ihraç etme hedefine katkı sunmak amacıyla çalışmalar yürüten grup şirketlerimiz Argela ve Silikon Vadisi'ndeki iştiraki Netsia'nın 5G alanında 70'in üzerinde uluslararası patenti bulunuyor' dedi.

Topuzoğlu, verilen bilgilerin kötü amaçlarla kullanılabileceğini veya veri tabanı oluştutulabileceğini söyleyerek, 'Yapay zeka aracını kullanırken bir konu danışıyoruz. Bazen her ne kadar doğru olmasa da paylaşıyoruz. Bu özel bilgileri verdiğimiz anda bunlar kayıt altına alınıp bir zaman sonrasında aleyhimize kullanılabilir ya da bu bilgiler işlenerek farklı amaçlarla da kötü kişilerin elinde bir veri tabanı haline getirilip daha kötü kurumlara ve insanlara pazarlanabilir' ifadelerini kullandı.

Programın açılış konuşmasını yapan ROKETSAN Yönetim Kurulu Başkanı BAİBÜ Rektörü Prof. Dr. Faruk Yiğit, 'Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi olarak bu zirveyi, üniversitemiz ve ülkemizin geleceği olan sizler için çok önemli bir fırsat olarak görüyoruz. En büyük temennimiz, sizleri bu sıralardan akademik başarılarla mezun ederken aynı zamanda sizlere yön verecek fikirleri paylaşmaktır. Üniversitemizin sanayi kuruluşlarıyla iş birliği sayesinde, sizlerin teorik bilgilerini gerçeğe dönüştürmek için bu buluşmalarımızı artıracağız' dedi.

'O kadar çok kullanılıyor ki, dünyada bunu üreten ülke sayısı da çok az'

UMTAS ve Karaok füzelerinin dünya genelinde yoğun talep gördüğünü ifade eden ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci ise 'Bunlar genelde küçük füzeler ama savaş alanında tek bir kişinin kullanımına izin verdiği için fark oluşturan füzeler. Bunlar şuanda Ukrayna savaşında sıkça kullanıyorlar, zırhlı araçları etkisiz hale getirebilmek için. Şuan da dünyanın en çok aradığı füzelerden bir tanesi. O kadar çok kullanılıyor ki dünyada bunu üreten ülke sayısı da çok az. Dünyada en fazla talep gören füzeler. Bizim şansımız bunları kendimiz üretebilmemiz. Bu füzeler üzerinde çok farklı teknolojiler var. Başarılı bir tanksavar füzesi' diye konuştu.

'Uluslararası ilişkilerin çok da önemli olmadığı bir döneme girmiş bulunuyoruz'

Savunma sanayinin ne kadar önemli olduğuna dikkati çeken İkinci, 'İran ile İsrail arasındaki, Ukrayna ile Rusya arasındaki savaş şunu gösterdi; eğer kendimizi koruyacak sistemlerimiz yoksa dünyada hukukun, insan haklarının ve uluslararası ilişkilerin çok da önemli olmadığı bir döneme girmiş bulunuyoruz. Güçlü olan, kendi amaçlarını gerçekleştirmek için güçsüz gördüğü ülkelere kolaylıkla zarar verebiliyor. Bunu da herhangi bir gerekçeye dayandırma zorunluluğu duymuyor. Dolayısıyla bir ülke, gelecekte kendisi için bir fırsat oluşturmak istiyorsa kendi ülke güvenliğini korumak ve ona en üst düzeyde sahip çıkmak zorundadır' şeklinde konuştu.

'Savunma sektörüne olan ilgi artıyor'

Programın ardından açıklamalarda bulunan Murat İkinci, savunma sektörüne nitelikli insan kaynağı kazandırmanın önemine değinerek, 'Roketsan ülkemizde savunma alanında en önemli teknolojik buluşlardan bir tanesidir. Üniversitedeki kardeşlerimizle bir araya gelmemiz sağlandı. Organizasyonlar aslında bizim çalıştığımız alanları, çalıştığımız teknolojileri, geleceğin mühendislerine anlattığımız ortamlar olarak değerlendiriyoruz. Davetleri için Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi rektörümüze çok teşekkür ediyorum. Öğrenci kardeşlerimizle, savunma sektörü teknolojileri, gelecek vizyonu, savunma sanayinin geleceğinde yer alacak olan teknolojileri burada konuşma fırsatı bulduk. Umarım onlar açısından da faydalı, yararlı olur. Bugün salon çok doluydu, sadece üniversitedeki öğrencilerimiz değil, lise çağındaki öğrencilerimiz de bizimle beraberdi. Bu da bizim için çok sevindirici bir şey. Savunma sektörüne olan ilgi her geçen gün artıyor. Ne kadar fazla insan kaynağı yetiştirebilirsek, savunma sektöründe o kadar daha fazla teknoloji geliştirebiliriz' şeklinde konuştu.

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Şubat ayı verilerine göre, Türkiye genelinde 121 bin 791 taşıtın trafiğe kaydı yapıldı. Kütahya'da ise araç sayısı artış trendini sürdürerek 285 bin 57'ye yükseldi ve kent kendi rekorunu tazeledi.

Motosiklet sayısı 70 bini aştı

Açıklanan verilere göre Kütahya'daki araç türleri sıralamasında ilk üç değişmedi. Otomobil sayısı 129 bin 898 ile ilk sıradaki yerini korurken, motosiklet sayısı 71 bin 422'ye ulaşarak 70 bin barajını geçti ve ikinci sırada yer aldı. Traktör sayısı ise 38 bin 246 olarak kaydedildi.

Kütahya'nın da içinde bulunduğu TR33 Bölgesi'nde de araç sayılarındaki artış dikkat çekti. Şubat ayı itibarıyla Manisa'da araç sayısı 850 bin 618'e ulaşırken, Afyonkarahisar'da 327 bin 279, Uşak'ta ise 191 bin 137 olarak açıklandı.

NATO INT-CORE yeni kabiliyetler kazanacak

NATO'nun bilgi sistemlerini daha etkin bir şekilde çalıştırmak ve karar alma süreçlerini hızlandırmak amacıyla geliştirdiği NATO Integration Core (INT-CORE) projesi ile farklı sistemlerinde gelen bilgiler standart hale getiriliyor ve sahadaki durumsal farkındalığın artmasına katkı sağlanıyor. NATO INT-CORE projesinde, Türk mühendisler tarafından kazandırılacak yenilikler arasında 'lake diver' ön plana çıkıyor. 'Data Lake' adı verilen 'veri gölü' savaş alanındaki farklı sistemlerden gelen büyük hacimli bilgileri bir araya getirirken; 'lake diver' ise bu veriler arasında anlamlı bağlamlar kurarak karar alıcılar için en kritik bilgileri öne çıkarıyor. Lake diver, büyük veri havuzlarında arama, filtreleme ve modelleme yaparak kritik bilgileri haritalar ile askeri karar vericilere sunuyor ve doğru kararların alınmasını sağlıyor.

'NATO'ya ileri teknolojiler geliştiriyoruz'

STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, 'Güvenlik ve savunma alanında uluslararası başarılarımıza bir yenisini daha eklemekten gurur duyuyoruz. 32 farklı ülkenin üye olduğu ve dünyanın en büyük askeri ittifakı NATO'da çok sayıda farklı bilgi sistemleri mevcut. INT-CORE projesi, NATO'nun farklı bilgi sistemlerini bir arada çalışabilir hale getiren bir teknolojik altyapı. Farklı sistemlerden gelen veriler, standart bir hale getiriliyor. Bu sayede, savaş alanında hangi bilgiye ihtiyaç varsa, doğru zamanda doğru kişilere iletilmesi sağlanıyor. INT-CORE projesinin gelişimi, bakımı ve destek hizmeti için daha önce 5 yıl boyunca mühendislik hizmeti sağladık. Edindiğimiz bu tecrübe ile şimdi de INT-CORE projesine hem modernizasyonu gerçekleştiriyor hem de yeni yetkinlikler kazandırıyoruz. Yeni özellikler arasında, 'Lake diver' da bulunuyor. Lake diver, NATO INT-CORE'da, veri tabanındaki hacimli bilgileri, etkin bir şekilde analiz ederek, karar vericilerin, haritalar üzerinde verileri anlamlandırmasına olanak sağlayacak. Şubat ayında projenin 7. paketinin kabulünü yapacağız. NATO'nun en büyük dijital tatbikatı olan CWIX'te INT-CORE'nin bu yetkinliklerini aktif olarak kullanılmasını sağlıyoruz ve bu yılki tatbikatta da yeni versiyonu kullanacağız. Türk mühendisliğini uluslararası arenada başarıyla temsil etmeye devam edeceğiz' dedi.

NATO'nun komuta kontrol süreçlerine güç veriyor

Savaş alanının tamamında durumsal farkındalığı önemli ölçüde destekleyen NATO INT-CORE projesi ile karar vericilere doğru zamanda, doğru bilginin verilmesi sağlanıyor. INT-CORE; komuta kontrol, müşterek resim, muharebe sahası, görev vb. ile ilgili bilgilerin yayılımını desteklemek için komuta kontrol iş süreçlerini içeriyor. NATO Entegrasyon Çekirdeği (INT-CORE), son olarak CWIX 2025 Tatbikatı'nda, bilgi entegrasyonu ve veri gölü (data lake) oluşturmak için aktif olarak kullanıldı. STM ayrıca, 2017-2022 yılları arasında INT-CORE projesinde güncelleme ve bakım hizmeti sağlamıştı. NATO INT-CORE projesi kapsamında, NATO'nun Afgan Görev Ağı Operasyon Merkezi'nde NATO Uluslararası Güvenlik Destek Gücü'nün (ISAF) operasyonel kullanımında olan Integration Core (INT-CORE) yazılımı için 5 yıl süreli bakım ve teknik destek hizmeti sağladı.

Türk firmasının NATO tecrübesi

'Bugünün değil geleceğin teknolojilerini' hedefleyen Türk firması, NATO için daha önce önemli projeleri hayata geçirdi. STM, NATO'nun stratejik seviye hava komuta kontrol ve füze savunma bilgi sistemi olan AirC2IS projesinin teknik çözümünü gerçekleştirerek geliştirme süreçleri içinde aktif olarak yer aldı.

NATO'nun istihbarat yazılımı Türk firmasına emanet

NATO'daki karar vericiler ve komuta kademesi için haberleşme ve bilgi sistemlerinin, temini, kurulumu ve idamesinden sorumlu NATO İletişim ve Bilgi Ajansı'nın (NCI Agency); NATO kapsamında istihbaratın yönlendirilmesi, toplanması, işlenmesi ve dağıtılmasına yönelik açtığı iki önemli ihaleyi de STM kazanmıştı. İmzalanan INTEL-FS2 projesi ile NATO'nun istihbarat altyapısı için yazılım geliştirmeye başladı. Çevik yazılım geliştirme yöntemi ile kullanıcıların istekleri doğrultusunda artırımlı olarak geliştirilen istihbarat uygulamaları dünya genelindeki NATO karargâhlarının istihbarat süreçlerini gerçekleştirmek için kullanılacak.

Türkiye NATO'nun karar alma süreçlerine destek oluyor

NATO'ya karar destek sistemi alanında 7 ayrı ihracat gerçekleştiren firma, NATO'nun, pandemi, büyük çaplı elektrik kesintisi, siber saldırılar ve insan hareketleri gibi stratejik şokların etkilerinin anlaşılması için geliştirdiği NATO Bütünleşik Elastikiyet Karar Destek Modeli ile stratejik karar destek alanında hizmet sunuyor. Bu model, büyük çaplı, karmaşık problemlerin oluşturacağı etkilerin doğru analizi ve karar vericiler tarafından çizilecek yol haritalarının belirlenmesinde kritik bir rol üstleniyor.

2025-2026 eğitim-öğretim yılında 4 ve 5. sınıf, 8 ve 9. sınıf ile lise hazırlık sınıfında öğrenim gören öğrenciler, DENEYAP Öğrenci Seçme Sınavına başvurarak bu yolculuğa katılma fırsatı elde etti. Üç aşamadan oluşan seçim sürecinde; ilk aşamada E-Sınav, ikinci aşamada çevrim içi eğitim ve görev süreçleri, son aşamada ise Uygulama Sınavı gerçekleştirildi.

Kurulduğu günden bu yana 591 bin 977 başvuru, 44 bin 615 öğrenci, 10 bin 802 mezun ve 14 bin 151 eğitmen ile binlerce gencin hayatına dokunan DENEYAP Teknoloji Atölyeleri, 'Teknoloji Geliştiren Bir Türkiye' hedefi doğrultusunda gençleri bilim, teknoloji ve üretimle buluşturmaya devam ediyor.

Erzurum Valiliği'nce yapılan açıklamada, başvuruların 30 Mart 2026 tarihinde sona ereceği detaylı bilgi ve başvuru için www.deneyap.org sitesinin ziyaret edilebileceği ifade edildi.

'Sadece hevese yönelik bir görev değil'

253 şehir değişimiyle birlikte Erzurum'da 627'nci programı yaptıklarını ve gittiği her yerde teveccühle karşılandıklarını ifade eden Alper Gezeravcı, 'Bu da devletimizin iradesinin gerçekten doğru bir alana yansıdığını çok net bir şekilde bize gösteriyor. Çocukların uzaya ilgisi had safhada. Zaten en sevindiğimiz kısım da bu. Bu bir seferlik, sadece hevese yönelik icra edilen bir görev değildi. Devletimizin, kadim tarihimizin, köklü geçmişimizden almış olduğu birikimle ortaya koyduğu vizyonun bir yansıması. Çocuklarımızın iradesinde yer eden, geleceğe yönelik hayallerine şekil veren bir görev olarak icra edildi. Nitekim bunun bir yansıması olarak, üniversite sınavlarında en yüksek dilime girmiş çocuklarımızın içerisinde, yapacakları tercihi değiştirip havacılık ve uzay alanındaki yeni bölümlere yönelen bir çok kardeşimiz oldu. Bugün bir çok bölüm havacılık uzay alanında bu işin temelini nasıl atıldığı bölümlerde bu işin net bir yansıması olarak ortada' dedi.

'Asla özgüveninizi kaybetmeyin'

Gençlere seslenen Gezeravcı, başarıyı emsal almak varken başarısızlığa bakmamaları gerektiğini dile getirerek, 'Sizden daha iyi potansiyel yok. Kimsenin potansiyelinizi küçümsemesine izin vermeyin. Özgüveninizi kaybederseniz her şeyinizi kaybedersiniz. Bu bir hikayenin başlangıcıydı, bir yere varış hikayesi değil. Bundan sonra bu hikayeyi sizler yazacaksınız. Milyarlarca insan milyarlarca adım atarken, bir annenin en değerli adımı evladının attığı ilk adımdır. Bu da Türk evladının uzaydaki ilk adımıdır. Birey olarak bizim oynadığımız rolden ziyade burada devletimizin iradesinin yansıması önemli. Biz sembolik olarak işin içerisinde temsil pozisyonunda bulunan bir bireyiz. Türk astronot ve bilim misyonu Türkiye Cumhuriyeti'nin milli uzay programının 10 hedefinden sadece bir tanesiydi. Yapıldı ve bitti değil. Bu bir bütünün sadece parçasıydı 'diye konuştu.

'2027 yılının ilk yarısında aya erişim hedefimiz var'

Türkiye'nin2027 yılında aya erişme hedefinin bulunduğunu hatırlatan Gezeravcı 'Bunu başarabilmiş şu an dünyada sadece 5 ülke var. Bizim hedefimiz 6'ncı ülke olmak. Milli uzay programımız kapsamında kalan hedeflerin gerçekleştirilmesi yönünde çalışmalarımız yoğunlaştırılmış bir biçimde devam ediyor. 2027 yılının ilk yarısında aya erişim noktasında koyulmuş hedeflerden bir tanesi olarak programın hazırlıkları devam ediyor. Uzay limanı projemiz yoğun bir hazırlık süreçlerine devam edilen projelerden bir tanesi. Bizler buralara boş motivasyonlar enjekte etmeye değil tam aksine Türk evladının elinden çıkmış somut başarı hikayelerini, belki gözünüzün gözünüzden kaçmış olabilecek başarı hikayelerini sizlere ardına verecek' şeklinde konuştu.

'Anne ve baba duası aldım'

Gezeravcı, soru-cevap kısmında da katılımcıların merak ettiği konularda açıklama yaparken; anne-baba duasının kıymetli olduğunu ve kendisinin bunu fazlasıyla yaşadığını dile getirerek, 'Seçim sürecinde kurulun belirlediği ve dikkate aldığı kriterlerle göreve takdir edildik. Ben performansını ortaya koyan ve sürece katılan adaylardan birisiydim sadece. Ama hayatım boyunca ettiğim bir dua var. Allah'a annemin ve babamın yüzünü hep güldürmesi için dua ederdim. Rabbim de duamızı kabul etti' dedi.

'Aratos Matematik Evi, öğrencilerimiz için son derece güzel bir bilim atölyesi'

Başkan Seçer, merkezin adını bölgede yaşamış filozof Aratos'tan aldığını ifade ederek, Matematik Evi'ni öğrencilerle birlikte gezip, deney yapma imkanı bulduklarından söz etti. Başkan Seçer, 'Matematiğin soyut kavramlarını, hem yapay zekâyı hem de son teknoloji uygulamaları kullanarak somutlaştıran deneyleri yapma imkanımız oldu. Öğrencilerimiz için son derece güzel bir bilim atölyesi. Hem müze hem de matematik atölyesi olarak burada hizmet veriliyor. Çok sayıda öğrencimiz burayı ziyaret ediyor. Ortaokul düzeyindeki öğrencilerimiz, belediyemizin sağladığı imkanlarla okullarından geliyorlar ve burada öğretmenlerimiz eşliğinde matematiği hem görsel hem de deneysel olarak öğrenme imkanı buluyorlar' dedi.

Mersin Büyükşehir Belediyesi Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı Eğitim Hizmetleri Şube Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren matematik evi, matematiğin soyut kavramlarını somutlaştırmayı amaçlayan bir merkez olarak hizmet veriyor. Aratos Matematik Evi'nde ortaokul öğrencilerine yönelik çeşitli materyaller ve uygulama alanları bulunuyor. Merkezde denge oyunu, imkansız üçgen, sinevizyon odası ve sonsuz ayna tüneli gibi birçok bölüm yer alırken, matematiğin mantığı daha keyifli bir şekilde aktarılıyor.

Aratos Matematik Evi'nde ayrıca yapay zeka teknolojisi kullanılarak, başta Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere tarih boyunca matematiğe katkı sunan bilim insanlarının sunumlarına da yer veriliyor. Bu sayede öğrenciler matematiğin yaşamın pek çok alanındaki yerini farklı uygulamalar üzerinden gözlemleme imkanı buluyor. Aratos Matematik Evi, 9 Ocak 2025 tarihinden bu yana 6 bin 345 ortaokul öğrencisini ağırladı.

Ulaşım Dairesi Başkanlığı tarafından geliştirilen mobil uygulama ile Mersin'de özel bireylerin otobüs beklerken yaşadığı zorluklar en aza indirilirken, uygulama sayesinde özel bireyler toplu taşıma araçlarını daha bağımsız, güvenli ve rahat bir şekilde kullanabiliyor. Geliştirilen sisteme göre, durakta bekleyen özel bireyler mobil uygulama üzerinden ilgili butona basarak bulunduğu konumu bildiriyor. Bu bildirim anlık olarak otobüs şoförünün ekranına düşüyor ve şoför, hangi durakta özel bir bireyin beklediğini önceden görerek gerekli hazırlıkları yapıyor.

'Özel vatandaşlarımıza daha bağımsız bir ulaşım imkanı sunmayı amaçlıyoruz'

Ulaşım Dairesi Başkanlığında bilgisayar mühendisi olarak görev yapan Nisa Nur Çebiş, 'engelsiz ulaşım' projesinin özel bireylerin toplu taşımada karşılaştıkları engelleri teknolojiyle aşmak ve onlara daha bağımsız olabilecekleri bir ulaşım imkanı sunmak amacıyla geliştirildiğini söyledi. Uygulama sayesinde vatandaşların biniş ve iniş yapacakları durakları sistem üzerinden seçerek doğrudan araç şoförüne bildirim gönderebildiklerini belirten Çebiş, 'Vatandaşlarımız sefer esnasında rampa talebinde bulunabiliyorlar ve yolculuk süreçlerini önceden planlayarak, refakatçilerine de sistem üzerinden anlık bildirim gönderebiliyorlar. Refakatçiler de sistem üzerinden vatandaşımızın hareketlerini izleyebiliyor' diye konuştu.

Özel bireylerin, 'Mersin 33 Kart' uygulaması üzerinden engelsiz kayıt butonları aracılığıyla sisteme giriş yapabildiğini belirten Çebiş, 'Kullanıcılar kart numaraları ve telefon numaralarıyla sisteme giriş yapabiliyor, refakatçilerini de sisteme ekleyebiliyor' dedi. Çebiş, 'Mersin'de ulaşımı herkes için daha erişilebilir hale getirmek amacıyla teknolojik altyapıyı kullanıcı odaklı çözümlerle geliştirmeye devam edeceğiz' diye ekledi.

'Engelsiz ulaşım' uygulaması, özel bireylerden tam not aldı

Yüzde 90 görme engeli bulunduğunu belirten Zehra Aslanlı, uygulamanın özellikle toplu taşımayı kullanırken kendilerine büyük kolaylık sağladığını ifade etti. Otobüslerin durağa geliş süresini anlık olarak takip edebildiklerini söyleyen Aslanlı, 'Otobüsleri anlık olarak görebiliyoruz ve kaç dakika kaldığını takip edebiliyoruz. 'Şoföre bildir' seçeneği sayesinde durakta özel bir yolcu olduğunu sürücü de biliyor. Böylece durak kaçırma ihtimalimiz neredeyse sıfıra inmiş oluyor. Gideceğimiz yerlere daha rahat ve zamanında ulaşabiliyoruz' dedi.

Özellikle Amerika, Japonya ve Almanya gibi teknolojinin kalbinin attığı ülkelerdeki milyon takipçili YouTuber'lar ve teknoloji editörleri, ShizuWall'ı 'Android dünyasında yıllardır beklenen o temiz çözüm' olarak nitelendirip videolarında tanıtıyor ve tweetler atıyor. VPN gibi sistemi yoran yöntemlere sığınan dev şirketlerin aksine, bu teknik engeli çok daha zekice bir yolla aşan Türk mühendislik öğrencisi, yerli yazılım potansiyelini yeniden gözler önüne serdi.

Konferansta ayrıca yapay zekânın günlük yaşamda kullanım örnekleri, chatbot teknolojileri, insansı robotlar ve farklı sektörlerdeki uygulama alanları ele alındı. Bazı mesleklerin dönüşeceği ya da ortadan kalkabileceği; buna karşılık dijital yöneticilik ve yapay zekâ temelli yeni meslek alanlarının artış göstereceği değerlendirildi. Turizm sektörüne yönelik değerlendirmelerde ise yapay zekânın rezervasyon sistemlerinden kişiselleştirilmiş hizmet sunumuna, veri analitiğinden müşteri deneyimi yönetimine kadar pek çok alanda sektörel dönüşüm oluşturduğu ifade edildi. Ayrıca 2026 Davos Zirvesi'nde yapay zekâya ilişkin öne çıkan başlıklar ile küresel ölçekte görüşülen etik, yönetişim ve sürdürülebilirlik konuları da katılımcılarla paylaşıldı. Program, öğrencilerin yönelttiği soruların yanıtlanmasının ardından yapay zekânın geleceğine ilişkin değerlendirmelerle sona erdi.

Turizm Fakültesi'nde bağımlılık ve siber suçlarla mücadele eğitimi

Ayrıca OMÜ Turizm Fakültesi, öğrencileri hem fiziksel hem de dijital dünyada karşılaşabilecekleri risklere karşı bilinçlendirmek amacıyla kapsamlı bir seminere ev sahipliği yaptı. Turizm Fakültesi Konferans Salonu'nda gerçekleştirilen etkinlikte, uyuşturucu bağımlılığı ve siber güvenlik konuları ele alındı. Turizm Fakültesi ile Bafra Turizm Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin yoğun katılım gösterdiği seminer, üniversite ile güvenlik birimlerinin iş birliğinde düzenlendi.

OMÜ Bağımlılıkla Mücadele Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü ile Samsun Emniyet Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü iş birliğinde gerçekleştirilen programda, uyuşturucu madde kullanımının bireysel ve toplumsal etkileri kapsamlı biçimde anlatıldı. Uzmanlar tarafından yapılan sunumlarda; bağımlılık sürecinin nasıl başladığı, fiziksel ve sosyal sonuçları ile uyuşturucu ticaretinin önlenmesine yönelik mücadele yöntemleri hakkında öğrencilere bilgi verildi.

Seminerin ikinci bölümünde ise Samsun İl Jandarma Komutanlığı Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından 'İnternetin Güvenli Kullanımı ve Siber Olaylar' başlıklı bir söyleşi gerçekleştirildi. Sunumda internet ortamında karşılaşılabilecek suç türleri ve korunma yolları üzerinde duruldu. Eğitim kapsamında öğrencilere; Siber zorbalık durumunda izlenmesi gereken hukuki yollar; oltalama (phishing), dolandırıcılık, şantaj ve kişisel verilerin korunması; yasa dışı bahis faaliyetlerinin hukuki sonuçları; güvenli sosyal medya kullanımı ve çevrim içi alışverişte dikkat edilmesi gereken hususlar gibi önemli başlıklarda bilgilendirme yapıldı.

Etkinlik, öğrencilerin sorularının uzmanlar tarafından yanıtlanmasının ardından sona erdi.

'Yapay zekâ okuryazarlığını artırmaya yönelik çalışmalar yürütüyoruz'

Konferansta konuşan Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erkan Erdemir, yapay zekânın üniversitenin vizyonunun önemli bir parçası olduğunu vurgulayarak şu ifadeleri kullandı: 'Vizyonun bir parçası olarak üniversitemizde yapay zekânın bilinirliğini, yapay zekâ okuryazarlığını ve farkındalığını artırıcı çabalar ortaya koymaya çalıştık.'

Tüm bölümlerin yapay zekâ ile iç içe olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Erdemir; güzel sanatlar, eğitim, edebiyat ve farklı disiplinlerin yapay zekâ araçlarıyla bütünleşerek önemli projelere imza atabileceğini ifade etti. Bu doğrultuda farkındalık artırıcı programların sürdürüleceğini dile getirdi.

'Yapay zekâ artık bir araç olmanın ötesinde'

Bilişim Teknolojileri Meslek Yüksekokulu Müdürü Doç. Dr. Özer Çelik ise yapay zekânın günümüzde geldiği noktaya dikkat çekerek, artık yalnızca bir araç değil, tüm süreçlere entegre edilmesi gereken bir unsur olduğunu belirtti.

Yapay zekânın geniş ve kapsayıcı bir alan olduğunu ifade eden Doç. Dr. Çelik, bilgisayara insansı bir işlem yaptırılan her uygulamanın yapay zekâ kapsamında değerlendirildiğini söyledi ve özellikle 2021 ve 2022 yıllarında üretken yapay zekâ algoritmalarındaki gelişmelerle birlikte bu teknolojinin herkesin yardımcısı hâline geldiğini vurguladı.

Fakülte temelli yapay zekâ yapılanması vurgusu

Üniversite genelinde yapay zekânın tüm süreçlere entegre edilmesi gerektiğini belirten Doç. Dr. Özer Çelik, müfredatlar, eğitim materyalleri ve öğretim yöntemleri dâhil olmak üzere birçok alanda yapay zekânın konumlandırılması gerektiğini ifade etti.

Merkezî çalışmaların yanı sıra fakülte ve bölüm düzeyinde de yapay zekâ yapılanmasının önemine de değinen Doç. Dr. Çelik, her fakültede bir 'AI koordinatörü' ya da 'AI temsilcisi' görevlendirilmesinin, farkındalık çalışmalarının daha etkili yürütülmesine katkı sağlayacağını belirtti.

Konferans Anadolu Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erkan Erdemir tarafından Doç. Dr. Özer Çelik'e teşekkür belgesi takdim edilmesiyle sona erdi.

Koçarlı Robofest'in ulusal düzeye taşınmasıyla öğrencilerin proje tabanlı öğrenme anlayışıyla yetişmesine katkı sağlanacağı, ekip çalışması, problem çözme ve üretkenlik gibi becerilerinin gelişeceği belirtilirken, yetkililer organizasyon hazırlıklarının paydaş kurum ve kuruluşların iş birliğiyle sürdürüldüğünü ifade ederek, bu adımın Koçarlı'yı teknoloji ve inovasyon alanında daha ileriye taşıyacağını kaydetti.

Veri güvenliği en üst seviyeye ulaştı

Havacılık operasyonlarında kritik öneme sahip olan veri akışı ve park yeri yönetimi, HUPS sayesinde yerli ve milli bir hale geldi. Sistemin tamamen kurum bünyesinde geliştirilmesi, hem yüksek orandaki lisans, sistem geliştirme ve bakım maliyetlerini ortadan kaldırdı hem de operasyonel verilerin güvenliğini en üst düzeye çıkardı. Muhtemel güvenlik zafiyetlerinin de önüne geçen bu yazılım, Sabiha Gökçen'in tüm operasyonel yükünü sıfır hata vizyonuyla göğüslüyor.

Paydaşlarla tam entegrasyon

HUPS, sadece HEAŞ bünyesinde kalmayıp havalimanı ekosistemindeki paydaşlar için de vazgeçilmez bir yazılım oldu. Pegasus ve AJet gibi önde gelen havayolu şirketleri, sezonluk uçuş planlarından anlık swap (uçak değişimi) bilgilerine kadar tüm verilerini HUPS ile çift yönlü entegre bir şekilde paylaşıyor. DHMİ Slot Koordinasyon Merkezi ve ASMGCS Yer Radarı gibi kritik sistemlerle de tam uyumlu çalışan HUPS; terminal işletmecisinden yer hizmetlerine, gümrükten emniyet teşkilatına kadar geniş bir ağa anlık veri sağlıyor.

Sistemin en can alıcı noktalarından biri olan Ramp Kule'de, park yeri tahsisleri HUPS üzerinden saniyeler içinde yönetiliyor. Gün içindeki gecikmeler, erken gelişler ve operasyonel zorunluluklar nedeniyle sürekli değişen park planları, HUPS'un sunduğu dinamik veri akışıyla anlık olarak güncelleniyor. Verilere göre, Ramp Kule çalışanlarının vaktinin yüzde 85'ini alan takip ve revize işlemleri, HUPS sayesinde sistemli ve hızlı bir yapıya kavuştu.

Kapasite ve trafik analizinde dijital zekâ

HUPS sistemi sadece günlük operasyonları değil, geleceğin planlamasını da yapıyor. Kar, sis gibi meteorolojik zorluklarda veya F1 gibi yoğun trafik dönemlerinde sistemden alınan istatistiksel verilerle kapasite analizleri yapılıyor. Bu sayede Meydan Otoritesi HEAŞ, en zorlu şartlarda bile trafiği 'dijital bir zekâ' ile yöneterek gecikme analizleri ve takibi yapabiliyor.

HEAŞ'ın bu başarı hikayesi, Türk havacılığının yazılım alanında ulaştığı noktayı kanıtlarken, Sabiha Gökçen Havalimanı'nı dijitalleşen havacılık dünyasında da örnek bir merkez konumuna taşıdı.

'Akıllı sensörlerle kar yere düşmeden eriyecek'

Geliştirilen sistemin meteorolojik verileri anlık takip eden bir otomasyonla çalışarak buzlanmayı oluşmadan engellediğini ifade eden Türk, sistemin çalışma prensibini açıkladı. Türk, 'Sistem şehir şebekesi elektriğiyle çalışıyor. Bir trafo ve PLC kontrol mekanizmamız var. Meteorolojik verileri takip ediyoruz. Hava sıcaklığı sıfırın altına düştüğünde sistem devreye girerek yüzeyi ısıtıyor. Kar yağmadan yüzey ısınmış oluyor; kar yağsa bile düştüğü anda eriyor' ifadelerini kullandı.

'Geleneksel yöntemlerin çevresel ve ekonomik zararları önlenecek'

Laboratuvar ortamında yapılan testlerde kar eritme işleminin başarıyla gerçekleştiği, sistemin 1x2,5 metre boyutlarındaki plaklarda sorunsuz çalıştığı söyleyen Türk, projenin çevresel etkileri ve ekonomik kayıpları minimize etmesine dikkat çekti. Geleneksel yöntemlerin zararlarına değinen Türk, 'Bu makineler fosil yakıt kullanıyor ve karbon salınımına neden oluyor. Kimyasal çözücüler ise hem kaplamaya zarar veriyor hem de tarım arazilerinin verimliliğini azaltabiliyor.' dedi. Özellikle havacılık sektöründeki yüksek maliyetlere vurgu yapan Türk, 'Amerika'da yapılan bir çalışmada rötar yapan bir uçağın dakikadaki maliyetinin 3 bin - 3 bin 500 Türk Lirası civarında olduğu belirtiliyor.' diyerek akıllı betonun ekonomik getirisini ortaya koydu.

Yüksek dayanımlı üç katmanlı teknoloji

Sistemin teknik yapısı hakkında da bilgi veren Prof. Dr. Türk, '5 santimetre yüksek dayanımlı temel beton tabakası var. Onun üzerinde 7,5 santimetre kalınlığında ısınabilen beton bulunuyor. En üstte ise elektrik güvenliğini sağlayan koruyucu bir tabaka yer alıyor.' açıklamasında bulundu. Betonun dayanıklılığına da dikkat çeken Türk 'Bu beton yalnızca ısınabilen bir beton değil, aynı zamanda dayanımı yüksek bir beton. Standart C25-C30 betonlara karşılık C50-C60 dayanım seviyelerine ulaşabiliyoruz. İçerdiği lifler sayesinde eğilme ve çarpma dayanımı da yüksek' dedi.

Hedef: Havalimanı pistleri ve kritik kavşaklar

Patentini projenin başlangıcından önce aldıklarını belirten Prof. Dr. Türk, 'Betonun elektriksel iletkenliğini ölçerken ısınma özelliğini fark ettik ve patent başvurusunda bulunduk.' diyerek sürecin bilimsel arka planını paylaştı. Gelecekteki uygulama alanlarına ilişkin ise 'Öncelikli hedefimiz havaalanı pistleri. Ayrıca trafik kazalarının yoğun olduğu kavşaklar, viyadükler ve tünel girişlerinde de kullanılabilir.' diyen Türk, sistemi yakında kampüs içinde aktif trafiğin bulunduğu bir noktada test etmeyi hedeflediklerini belirtti.