Covid-19 pandemisin en yoğun olduğu yıllardaki küresel ölüm sayısıyla benzer büyüklük mertebesinde olan tütün kaynaklı ölümler her yıl düzenli olarak devam etmesine rağmen 'tütün salgını', insanlık tarafından Covid-19 seviyesinde bir tehdit olarak algılanmıyor.

Dünyanın şimdiye kadar karşı karşıya kaldığı en büyük halk sağlığı tehditlerinden biri olan 'tütün salgını' nedeniyle, ölümlerin yanı sıra milyonlarca kişide sakatlık, yaşam kalitesinde düşme ve uzun süreli sağlık sorunları görülüyor. Dünya genelinde en yaygın türü olan sigaranın yanı sıra nargile, puro, ısıtılmış tütün ürünleri, pipo tütünü ve dumansız tütün ürünleri de kullanılıyor fakat bunların hiçbirinin güvenli bir kullanım şekli bulunmuyor.

Her yıl 7 milyondan fazla kişi ölüyor

Dünya Sağlık Örgütü'nün en güncel verilerine göre, her yıl 7 milyondan fazla insan, doğrudan tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybediyor. Acı bir şekilde, bunların 1,3 milyondan fazlası ise hiç sigara içmediği halde pasif içicilik nedeniyle hayatını kaybediyor. Dünya genelindeki 1,2 milyar tütün kullanıcısının yaklaşık yüzde 80'i, düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşıyor. Tütüne bağlı hastalık ve ölümlerin yükü de en ağır şekilde bu ülkelerde hissediliyor. Tütün bağımlılığı nedeniyle hane halkı bütçesinin gıda ve barınma gibi temel ihtiyaçlar yerine tütün ürünlerine harcanması, yoksulluğu daha da derinleştiriyor. Sigara kullanımının dünya ekonomisine yıllık maliyetinin 1,4 trilyon Amerikan dolarını aştığı tahmin ediliyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre bu maliyet, sağlık harcamaları, iş gücü kaybı ve erken ölümlerden kaynaklanan üretkenlik kayıplarını da kapsıyor.

Sigara tüketiminde liderlik Çin'de

Tütünün en yaygın türü olan sigara tüketiminde ilk sırayı Çin üstleniyor. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 5 trilyon sigara tüketiliyor ve bunun neredeyse yarısı tek başına Çin'de içiliyor. Kişi başına tüketimde ise Balkanlar ve Doğu Avrupa ülkeleri, uzun yıllardır listenin üst sıralarında yer alıyor. Küresel sigara tüketiminin yarıya yakınının gerçekleştiği Çin'de her sene 2,4 trilyon sigara satılıyor. Ülkede 300 milyondan fazla sigara kullanıcısı bulunuyor.

New York Times'ın aktardığına göre, 2003 ile 2023 yılları arasında dünyanın geri kalanında sigara tüketimi yüzde 26 azalırken, aynı dönemde Çin'de sigara tüketimi yüzde 39 artmış bulunuyor.

Endonezya, ikinci sırada

Tütün kullanımının bir salgın teşkil ettiği Endonezya ise listenin ikinci sırasında yer alıyor. Mevcut uluslararası raporlara göre Endonezya, Çin'den sonra dünyanın ikinci büyük sigara tüketicisi konumunda bulunuyor. Dünya Sağlık Örgütü ve Endonezya Sağlık Bakanlığı'nın 2024 tarihli raporlarına göre ülkede yetişkinlerin yüzde 34,5'i tütün kullanıyor. Bu oran, 70,2 milyon kişiye karşılık geliyor. Özellikle gençlerin tütün endüstrisinin hedefi haline geldiği dünyanın en kalabalık Müslüman ülkesinde, elektronik sigara kullanımının da son 10 yılda 10 kat artmış olması dikkat çekiyor. Çeşitli uluslararası raporlara göre, listede Çin ve Endonezya'yı Hindistan, Rusya, ABD ve Japonya izliyor. Daha geride yer alsa da Türkiye de dünyada en fazla sigara tüketilen ülkeler arasında yer alıyor. Türkiye'de 20 milyonun üzerinde sigara tüketicisi bulunuyor. Her ne kadar Balkanlar'da çok sigara içenler için kullanılan 'Türk gibi sigara içiyor' ifadesi artık geçerliliğini yitirmiş olsa da Türkiye, halen Avrupa'nın yüksek sigara kullanım oranına sahip ülkeleri arasında gösteriliyor.

Sigara içme oranında Balkanlar öne çıkıyor

Toplam sigara tüketiminde dünyanın en kalabalık ülkeleri öne çıksa da nüfusa göre sigara içme oranında özellikle Balkan ülkeleri dikkat çekiyor. Tütün kullanımı, sigara tüketimi ve buna ilişkin verileri ülke ülke sunan küresel bir kaynak olan Tobacco Atlas'a göre Sırbistan, yüzde 30,8 ile yetişkin sigara içme oranının en yüksek olduğu ülkeler arasında yer alıyor. Sırbistan'ı yüzde 28,7 ile Endonezya ve yüzde 26,1 ile Bulgaristan izliyor. Tobacco Atlas'ın listesinde ayrıca Türkiye, Yunanistan ve Bosna Hersek de yer alıyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün değerlendirmesine göre ise Bulgaristan, Kuzey Makedonya ve Sırbistan, tütün kullanımının Avrupa'da en yüksek olduğu ülkeler arasında gösteriliyor.

Dünyada tütün kullanımı azalıyor

Diğer yandan, bazı ülkelerdeki artış eğilimine rağmen dünya genelinde tütün kullanımı azalma eğilimi gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün 2025 raporuna göre 2000 yılında 1,38 milyar olan kullanıcı sayısı, 2024 yılı itibarıyla 1,2 milyar seviyesinde bulunuyor. Diğer yandan Dünya Sağlık Örgütü, elektronik sigara ve yeni nikotin ürünlerinin gençler arasında yeni bağımlılık dalgaları oluşturduğuna dikkat çekiyor.

'Küresel ısınmanın ateşine benzin dökecek'

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ise açıklamasında, 'El Nino kapımıza dayanıyor. Dünya bunu acil bir iklim uyarısı olarak ele almalıdır. El Nino, küresel ısınmanın ateşine benzin dökecektir. Tek etkili yöntem, krize denk iklim eylemidir; fosil yakıtlara olan bağımlılığı sona erdirmek, yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmak, en savunmasızları korumak ve herkes için erken uyarı sistemleri sağlamaktır' ifadelerini kullandı.

Aşırı hava olaylarına neden oluyor

El Nino, Pasifik Okyanusu'nun orta ve doğu kesimlerindeki yüzey sıcaklıklarını artıran ve dünya çapında yağış düzenlerinde değişikliklere yol açan doğal bir iklim olayı olarak biliniyor. El Nino hava olayı, genellikle 2 ila 7 yılda bir gerçekleşirken, yaklaşık 9-12 ay sürüyor. Son El Nino olayı, 2023'ü kayıtlardaki en sıcak ikinci yıl, 2024'ü ise 1850-1900 sanayi öncesi ortalamasının yaklaşık 1.55 derece üzerinde tüm zamanların en sıcak yılı haline getirmişti.

'Gemimizin parçalarının Gazze'ye ulaşması beni hem duygulandırdı, hem gururlandırdı'

Arslan, SUMUD aktivistleri olarak yola çıkarken en büyük hedeflerinin gemilerimizdeki insani yardımları Gazze'ye ulaştırmak olduğunun altını çizerek, 'Bu misyona uygun olarak yola çıktık. Maalesef uluslararası sularda Siyonist Devlet İsrail tarafından durdurulduk. Gemilerimiz Akdeniz'e bırakıldı. Bizleri 'Filistin'e götürdüler. Ne yazık ki yardımlarımızı Gazzeli kardeşlerimize buluşturmadan onlarla kucaklaşmadan mücadelemiz Siyonist Devlet tarafından engellenmişti. Ancak Kasrı Sadabad Gemisinin parçalarının Han Yunus'a ulaşmış olması beni gerçekten hem duygulandırdı, hem gururlandık hem de tabii üzüldük. Keşke o gemileri bir bütün olarak Han Yunus'a Gazze'ye ulaştırabilseydik. Keşke yardımları kardeşlerimize biz ulaştırabilseydik. Gemilerimizin parçaları değil de gemimizin bütünüyle o topraklara gidebilseydik. Ama buna rağmen gemide bir ara kaptanlar benden istirhamda bulunmuşlardı; 'dümene geçer misiniz' diye dümene geçmiştik. O dümenin Han Yunus'ta çocuklarının elinde olmasından çok gerçekten çok üzülendim. Keşke bu dümenle beraber biz Gazze'ye ulaşsaydık' açıklamasında bulundu.

'İnsanlık vicdanı Gazze'deki ablukayı da kaldıracak'

SUMUD Filosu'yla başlayan yardım mücadelesinin süreceğine dikkati çeken Arslan, 'Bütün baskılar, bütün önümüzdeki ortaya çıkarılan engellere rağmen insanlık onuru bu Siyonist devletin zulmünü yenecektir. İnsanlık vicdanı mutlaka ama mutlaka halkların desteğiyle Gazze'deki Avrupa'yı ablukayı da kaldıracak, Gazze'li kardeşlerimizle de inşallah buluşacağız' dedi.

Arslan, Kasrı Sadabad Gemisi'nin parçalarıyla Han Yunus'a ulaşmış olmasının büyük bir başarı olduğunu belirterek, gemide kendisiyle beraber bulunan 20 kişinin de geminin parçalarının Gazze'ye ulaşmasından ötürü mutlu olduğunu ifade etti.

'ILO yıllık kongre önemli gündemleri tartışıyor'

ILO'nun 114. Konferansına katılmak üzere Türkiye'den HAK-İŞ heyetiyle İsviçre'nin Cenevre kentine geldiklerini anımsatan Arslan, buradaki faaliyetlerine ilişkin ise şu ifadelere yer verdi:

'Yıllık kongre önemli gündemleri her zaman tartışıyor. Bu yılda başta platform işçileri olmak üzere sosyal diyalog ve benzeri temel konularda çalışmalar devam ediyor. HAK-İŞ olarak bu çalışmalara katılmak aynı zamanda dünyanın pek çok ülkesinden burada bulunan sendikalarla ikili işbirliklerimizi geliştirmek ve üçüncüsünü gerçekleştireceğimiz üç Birleşmiş Milletler'in önündeki 'Kırık Sandalye' meydanında Filistin'le dayanışma Amerika ve İsrail'in katliamlarına, soykırımına karşı Filistin halkıyla dayanışma için gerçekleştireceğimiz miting organizasyonu için buradayız. Burada da dünyadaki Filistin dostlarını bir araya getiriyoruz. Filistin başta olmak üzere dünyanın değişik bölgelerinde ülkemizden işçi işveren hükümet üçlüsünün de yer aldığı geniş kapsamlı bir organizasyonu gerçekleşiyor. Buradaki hedefimiz Birleşmiş Milletler nezdinde İsrail'in Siyonist katil devletin ABD'yle birlikte Gazze'ye ve Filistin'e yaptıklarını dünya kamuoyuna duyurmak.'

Söz konusu eylemin önceki yıllarda çok büyük bir ilgi gördüğüne vurgu yapan Arslan, Bu sene 3 Haziran'da gerçekleştirecekleri etkinlikte bütün dünyadan emek örgütleri başta olmak üzere insan haklarıyla ilgili çalışanlar ve sendikal hareketi bir araya getireceklerini dile getirdi.

Arslan, etkinlik ile Gazze'ye uygulanan ablukanın kaldırılmasını ve İsrail'in işgalinin sona ermesini hedeflediklerini kaydetti.

'Hükümet ve işveren yetkilileriyle endüstri ilişkiler sisteminde yaşadığımız zorlukları ve atılması gereken adımları ele alacağız'

ILO Konferansı çerçevesinde hükümet ve işveren yetkilileriyle de çeşitli temaslar kuracaklarını ve çalışma hayatındaki sorunları ele alacaklarını belirten Arslan, 'Bu temaslarda da yine ülkemizin endüstri ilişkiler sisteminde yaşadığımız zorluklar, sıkıntılar, atılması gereken adımları ele almak için bir araya gelme imkanı oluyor. Bunları da değerlendireceğiz ve dolu dolu bir üç dört günü burada gerçekleştirmiş olacağız' dedi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İsviçre’nin Cenevre şehrinde Çinli yetkililerle hafta sonu gerçekleştirilen görüşmelere ilişkin açıklamalarda bulundu. ABD’li Bakan Bessent Cenevre’de yaptığı açıklamada, "yoğun" görüşmelerin ardından iki ülkenin karşılıklı gümrük vergilerini 90 gün süreyle askıya alma konusunda anlaştığını bildirdi.

Bessent’ın açıklamasının ardından Çin Ticaret Bakanlığı da 2 Nisan’dan bu yana ABD’ye karşı uygulanan "tüm misilleme gümrük vergilerinin" askıya alındığını doğruladı.

"Görüşmeler dönüşümlü olarak Çin’de, ABD’de ya da üçüncü bir ülkede gerçekleştirilebilir"

Görüşmelerin ardından yayınlanan ortak bildiriye göre, ABD 14 Mayıs’a kadar Çin mallarına uyguladığı gümrük vergilerini geçici olarak yüzde 145’ten yüzde 30’a indirecek. Çin ise ABD ithalatına uyguladığı gümrük vergilerini yüzde 125’ten yüzde 10’a düşürecek. Ayrıca taraflar, ekonomik ve ticari ilişkiler hakkında görüşmelerin sürdürülmesi amacıyla Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer tarafından yürütülecek bir "mekanizma" kurulması konusunda da mutabakata vardı.

Bildiride, "Bu görüşmeler dönüşümlü olarak Çin’de, ABD’de ya da tarafların anlaşması halinde üçüncü bir ülkede gerçekleştirilebilir. Gerek görüldüğünde taraflar, ilgili ekonomik ve ticari konular hakkında çalışma düzeyinde istişareler de yapabilir" ifadeleri kullanıldı.