Görüşmede İran heyetinde Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, İran'ın Pakistan Büyükelçisi Reza Amiri Moghadam ve İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi yer aldı. Pakistan tarafında ise İçişleri Bakanı Mohsin Naqvi ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Asim Malik hazır bulundu.

Masada neler var?

Görüşmelerde, İran'ın zenginleştirilmiş uranyumu ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına odaklanan Washington'ın 15 maddelik teklifinin yanı sıra İran'ın boğazın kontrolünü, boğazdan geçen gemiler için geçiş ücreti, tüm bölgesel askeri operasyonların sona erdirilmesi ve tüm yaptırımların kaldırılmasını talep eden 10 maddelik planın ele alınması bekleniyor.

Görüşmelerin önemli konularından biri de Lübnan. İsrail, ateşkes yürürlüğe girdikten sonra Hizbullah'ı hedef alan saldırılarına devam etmesi müzakerelerin yapılıp yapılmayacağı yönünde soru işaretlerine yol açmıştı. İran'ın ateşkesin Lübnan'ı da kapsamasına yönelik ısrarı, masaya yatırılacak önemli noktalardan biri olacak.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırı başlattığı 28 Şubat'ta Minab kentindeki bir ilkokula Tomahawk füzesi isabet etmiş, saldırıda çoğu çocuk olmak üzere en az 168 kişi yaşamını yitirmişti.

Saldırının sorumluluğunu henüz üstelenen olmadı.

5 anlaşma imzalandı

Bakan Bayraktar’ın programı kapsamında Türkiye Petrolleri ile Pakistanlı şirketler Mari Energies, Fatima, OGDCL, PPL, Prime ve GHPL arasında Pakistan’daki 3 deniz ve 2 kara sahasında hidrokarbon arama ve üretim anlaşmaları imzalandı.

Ortak arama ve üretim

İmzalanan bu anlaşmalara göre; Türkiye Petrolleri, Pakistan deniz alanlarında bulunan 3 blokta Pakistanlı şirketlerle birlikte ham petrol ve doğal gaz arama ve üretimi yapacak. Bunun yanı sıra Pakistan’ın kara alanlarında bulunan 2 blokta da yine Pakistanlı şirketlerle ortak arama ve üretim faaliyetinde bulunacak.

2026’da başlayacak

Bakan Bayraktar, atılan imzalara ilişkin yaptığı değerlendirmede Türkiye Petrolleri’nin ortaklıklar yoluyla 5 sahada lisans sahibi olduğunu belirterek, "Sismik araştırma gemilerimiz, 2026 yılı içerisinde burada olacak. Buradaki çalışmalardan fevkalade ümitliyiz. Türkiye- Pakistan iş birliği açısından somut sonuçları olan önemli bir çalışmaya imza atacağız. Hedefimiz 2026 yılı içerisinde bu sahalarda çalışmalara başlamak. Bir kısmında sismik, bir kısmında direkt sondaj çalışmalarıyla bu faaliyetleri yürütmek istiyoruz" dedi.

Sırada madenler var

İki ülke arasındaki mevcut iş birliğini madenler alanına da taşımak istediklerini ifade eden Bayraktar, "Pakistan, maden çeşitliliği ve maden zenginliği açısından önemli bir ülke. Yine ortaklıklar vesilesiyle maden alanında da önemli çalışmalara imza atacağız. Bununla ilgili kararlarımızı bugün aldık. Hızlı bir şekilde milli maden şirketlerimiz MTAIC ve ETİ MADEN ile beraber Pakistan’da daha aktif faaliyetlerimiz olacak" diye konuştu.

Ortak satın alma opsiyonu

Bakan Bayraktar, iki ülke arasında 5 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine ulaşmak için enerji ve maden alanını önemsediklerini kaydederek, iki ülkenin de hem petrol ürünleri hem de LNG kapsamında önemli enerji ithalatçıları olduğunu söyledi. Bu konuda ortak çalışma yapılabileceğine işaret eden Bayraktar, "Yani Türkiye’yle Pakistan’ın ortak satın alma ve bu anlamda buradan bir sinerji oluşturma ile alakalı bir projemiz de gündemimizde" ifadelerini kullandı.

Temeli şubat ayında atıldı

İslamabad’da imzalanan bu anlaşmaların temeli, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın şubat ayında gerçekleştirdiği Pakistan ziyareti sırasında atılmıştı. Ziyarette Cumhurbaşkanı Erdoğan’a eşlik eden Bakan Bayraktar, "Hidrokarbonlar Alanında İşbirliğine İlişkin Anlaşmanın Değiştirilmesine İlişkin Protokol", "Enerji Dönüşümü Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı" ile "Madencilik Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı" imzalanmıştı.

Pakistan ziyaretiyle olgunlaştı

Bu anlaşmaların ardından Bakan Bayraktar, nisan ayında Pakistan’a bir ziyaret düzenlemişti. Ziyaret sırasında Türkiye Petrolleri ile Pakistan’ın milli petrol şirketleri ortak teklif verme noktasında anlaşmaya varmıştı. Daha sonra kurulan ortaklıklar, Pakistan’ın deniz ve kara sahaları için çıktığı ihalelere ortak teklif vermişti.

Azerbaycan ve Türkiye arasındaki ilişkileri tarif ederken "Bir millet iki devlet" dediklerini anımsatan Kurtulmuş, "Aslında Türkiye’nin aynı zamanda Pakistan’la da mükemmel ilişkileri söz konusudur. Eğer müsaade ederseniz ‘Bir millet üç devlet’ olarak bu mekanizmayı tanımlamak doğrudur" ifadesini kullandı.

"Terör tehditleriyle mücadeleye yönelik çabalara büyük önem atfediyoruz

Pakistan’da son dönemde meydana gelen terör saldırılarında hayatını kaybedenler için taziyede bulunan Kurtulmuş, şunları kaydetti:

"Uzun yıllardır terör belasıyla mücadele etmiş, çok sayıda vatandaşını teröre kurban vermiş bir ülke olarak acınızı yürekten hissettiğimizi bilmenizi isterim. Toplumları, şiddetle terbiye etmek, ülkelere korku ve tehditle istikamet belirlemeye çalışan teröre bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da geçit vermeyeceğiz, boyun eğmeyeceğiz. Teröre karşı uluslararası düzeyde ortak bir duruş ve güçlü bir iş birliği şarttır. Bu çerçevede özellikle dış aktörler tarafından desteklenen terör tehdidine maruz kalan ülkelerin karşı karşıya bulunduğu zorluk ve tehditleri çok iyi anlıyoruz. Devletlerin toprak bütünlüğünü ve egemenliğini hedef alan terör tehditleriyle mücadeleye yönelik çabalara büyük önem atfediyor ve bu mücadelede dayanışma içinde kararlı duruşumuzu burada da ifade ediyoruz"

Terörsüz Türkiye süreci

Türkiye’nin uzun yıllardır kendi savunma kabiliyetlerini ve imkanlarını geliştirerek sınırlarının hem içinde hem de ötesinde çok sayıda terör örgütüne karşı etkili ve başarılı bir mücadele yürüttüğünü belirten Kurtulmuş, TBMM’de de siyasi süreci katılımcı ve uzlaşmacı bir anlayışla devam ettirdiklerini kaydetti. Türkiye’de terör örgütünün silahlarını bırakacağını ilan etmesi üzerine TBMM’de dünyaya örnek olacak bir çalışmayı sürdürdüklerini ifade eden Kurtulmuş, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’na ilişkin bilgi verdi. Kurtulmuş, "İnşallah dünyada çatışma çözümleri anlamında ortaya çıkan örneklerin içerisinde en kısa sürede sonuca ulaşan ve başarılı olan bir örneği ortaya koyacağımıza yürekten inanıyorum" dedi.

"Yeni bir BM sisteminin kurulmasını, bütün bölgeleri temsil eden yeni bir mekanizmanın oluşmasını zaruri görüyoruz"

Güvenliği derinden etkileyen ekonomik, sosyal ve çevresel zorlukların yanı sıra küresel ölçekte çatışmaların, gerilimlerin arttığını, silahlanmanın da en üst seviyelere çıktığına şahit olunduğunu söyleyen Kurtulmuş, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Sıklıkla ve pek çok bölgede karşımıza çıkan jeopolitik rekabet ve güç mücadeleleri bize artık çok merkezli bir dünya düzenine doğru evrilmekte olduğumuzu gösteriyor. Diğer taraftan İkinci Dünya Savaşı sonrasında tesis edilen uluslararası sistemin, uluslararası hukukun, ilke ve kurallarının geçerliliğinin de sorgulandığı hem de açıkça sorgulandığı bir süreçten geçiyoruz. Rusya-Ukrayna arasında devam eden savaş, Sudan’daki iç savaş, İsrail’in Orta Doğu’daki saldırıları bölgesel ve küresel gerilimi daha da arttırıyor. Afrika başta olmak üzere terörizmin de giderek yaygınlaştığını görüyoruz. En nihayetinde içinden geçmekte olduğumuz sürecin küresel yönetişim boyutu ve bu geçiş sürecindeki sancılar ayrı bir sorun olarak önümüzde durmaya devam ediyor. Bu nedenle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi başta olmak üzere uluslararası kuruluşların artık 21. yüzyılın sorunlarına ve krizlerine cevap verecek şekilde mutlaka yenilenmesini kuvvetli bir şekilde savunuyoruz. Bütün bu sınamaların, tehditlerin, çatışmaların hiçbirisinde mevcut dünya sistemi sorun çözememiş; sorun çözme kabiliyetini kaybettiğini, hatta bizzat sistemin kendisinin sorun haline geldiğini açık bir şekilde müşahede etmiş bulunuyoruz. Dolayısıyla Sayın Cumhurbaşkanımızın bütün uluslararası platformlarda ifade ettiği gibi, ‘Dünya beşten büyüktür’ diyerek yeni bir Birleşmiş Milletler sisteminin kurulmasını, dünyada mevcut güç dengelerini yansıtan, bütün bölgeleri temsil eden yeni bir mekanizmanın oluşmasını zaruri görüyoruz."

"Üçlü iş birliğinin kurumsallaşarak daha da ileriye taşınmasına büyük önem atfediyoruz"

TBMM Başkanı Kurtulmuş, Türkiye, Azerbaycan ve Pakistan’ın bölgesel güvenlikte üstlendiği kilit roller dikkate alındığında, ülkeler arasındaki iş birliği ve dayanışmanın güçlendirilmesinin her zamankinden daha fazla önem taşıdığının altını çizdi.

Stratejik ortaklığa dayanan askeri ilişkilerin ve savunma sanayi alanındaki iş birliğinin istikrarlı biçimde gelişmesinden memnuniyet duyduklarını dile getiren Kurtulmuş, "Üç ülke düzenli olarak müşterek askeri tatbikatlar gerçekleştirmekte, askeri eğitim ve kapasite geliştirme konularında da karşılıklı olarak birbirlerine destek olmaktadırlar. Savunma sanayi alanında da teknoloji transferi ve ortak üretim gibi konularda iş birliğini derinleştirmeye yönelik temaslar artmaktadır. Ayrıca Türk savunma sanayi ürünlerinin Azerbaycan ve Pakistan tarafından aktif biçimde kullanılmasını görmekten de memnuniyet duyuyoruz. Türkiye olarak bu üçlü iş birliğinin kurumsallaşarak daha da ileriye taşınmasına büyük önem atfediyoruz" şeklinde konuştu.

"Parlamenter diplomasinin küresel iklim mücadelesinde güçlü bir araç olarak kullanılmasına hazırız"

İklim değişikliği ve buna bağlı doğal afetlerin, içinde bulunulan dönemde ulusal sınırları aşan ve ortak geleceği tehdit eden en önemli küresel sınamalar arasında bulunduğuna dikkati çeken Kurtulmuş, üç ülkenin iklim değişikliğine bağlı afetlerin etkilerini, doğrudan artan bir sıklıkla ve yoğunlukla yaşadığını belirtti.

Kurtulmuş, 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli ve küçük kıyamet olarak adlandırılan depremlerde Türk milletini yalnız bırakmayan kardeş ve dost Azerbaycan ile Pakistan hükümetlerine ve halklarına teşekkür etti.

Türkiye’nin ulusal düzeyde iklim eylemi için sağlam temeller atarken bu temellere dayanarak iklim değişikliğiyle mücadelede bölgesel ve uluslararası iş birliğine de büyük önem verdiğini dile getiren Kurtulmuş, şöyle devam etti:

"İklim değişikliğine bağlı afetlere karşı dirençli toplumlar oluşturmanın tek bir ülkenin çabasıyla da mümkün olmayacağının altını çizmek isterim. Bu noktada Türkiye, Azerbaycan ve Pakistan arasında parlamenter düzeyde de iş birliğini derinleştirmemiz gerektiğine inanıyorum. Bugün bir araya geldiğimiz bu platform, parlamenterlerin çevresel krizlere karşı uluslararası iş birliğini pekiştirmesi ve somut çözümler geliştirmesi açısından da önemli bir fırsattır. Bu bilinçle dayanışmamızı daha da güçlendirmeye ve parlamenter diplomasinin küresel iklim mücadelesinde ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmada güçlü bir araç olarak kullanılmasına hazırız."

"Güney Kafkasya’da tesis edilecek kalıcı barış ve istikrar, bölgemizin kalkınmasına katkı sunacaktır"

Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış sürecinde son dönemde kaydedilen gelişmeleri memnuniyetle karşıladıklarını belirten Kurtulmuş, "Bu anlaşmayla birlikte Güney Kafkasya’da tesis edilecek kalıcı bir barış ve istikrar, bölgemiz ve ötesinin ekonomik refahına ve iş birliğine dayalı kalkınmasına da büyük katkı sunacaktır." dedi.

Kurtulmuş, bölgedeki barış ve normalleşme süreçleri kapsamında atılan tüm adımların; Türkiye, Azerbaycan ve Pakistan arasındaki siyasi yakınlaşmanın yanında insani, ticari ve iktisadi bağları da geliştireceğine inandığını vurguladı.

Türkiye ve Pakistan arasındaki dostluk ve kardeşlik ilişkileri

Türkiye ve Pakistan arasındaki dostluk ve kardeşlik bağlarının, resmi ve diplomatik ilişkilerin tarihinden çok daha eski ve köklü olduğunu dile getiren Kurtulmuş, iki ülke arasındaki mesafe çok uzak olsa da Pakistan ile Türkiye’nin can kardeş, dost ve aynı ailenin fertleri gibi olduğunu belirtti.

Pakistan’ın, Türk halkı ve devleti nezdinde müstesna bir yerinin bulunduğunu ifade eden Kurtulmuş, "İki millet arasındaki gönül bağı, günümüzde pek fazla örneği bulunmayan türden ve günlük siyasetin çok ötesinde şekillenen samimi bir dayanışma örneğidir. Son zamanlarda karşı karşıya kaldığımız sıkıntılarda yine aynı tarihi bağların verdiği güç ve motivasyonla birbirimizin yanında kardeşlik hukukumuzun bir gereği olarak durmaya devam ediyoruz ve kıyamete kadar da devam edeceğiz" şeklinde konuştu.

TBMM Başkanı Kurtulmuş, mayıs ayında Hindistan ile yaşanan ve sıcak bir çatışmaya varan gerilimi yakından takip ettiklerini de belirterek, "Pakistan’ın, ateşkesin sağlanmasındaki başarıları ve kriz boyunca gösterdiği ölçülü, soğukkanlı yaklaşımını takdir ediyoruz. Hindistan’ın saldırgan tutumunu ise o sırada kınadığımız gibi bunu bugün de kınadığımızı ifade etmek isterim. Benzer krizlerin önlenmesi için diyalog kanallarının işlemesine de önem atfediyoruz. Nitekim Pakistan ile Hindistan arasındaki çatışma, Güney Asya’da barış ve istikrarın kırılganlığını bir kez daha ortaya koymuştur." değerlendirmesinde bulundu.

Keşmir meselesinde de Pakistan’ın yanında olduklarını dile getiren Kurtulmuş, şunları kaydetti:

"Mayıs ayında yaşanan hadiseler, Keşmir sorununun çözümünün önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. Bu sorunun çözümü, sadece Keşmirli kardeşlerimizin yıllardır özlem duyduğu huzur ve barışın sağlanması için değil, Güney Asya’da barış, istikrar ve refahın kalıcı hale gelmesi için hayati öneme sahiptir. Türkiye’nin Keşmir sorunundaki duruşu nettir. Cumhurbaşkanımızın da defaatle Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantılarında da ifade ettiği gibi, Keşmir sorununun, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları temelinde diyalog yoluyla ve Keşmirli kardeşlerimizin beklentisi doğrultusunda çözüme kavuşturulması gerektiğine inanıyoruz. Bu konudaki ilkeli tutumumuzu, güçlü desteğimizi ve Keşmir halkıyla dayanışmamızı bir kere daha ifade etmek istiyorum."

"Batılı 11 ülkenin daha Filistin’i tanıyan ülkeler arasına katılması Filistin davası için önemliydi"

Dünyayı ilgilendiren fevkalade önemli bir konunun da İsrail ile Filistin arasındaki gelişmeler olduğunu söyleyen Kurtulmuş, şu değerlendirmede bulundu:

"Geçtiğimiz haftalarda düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndan bu yana Filistin halkı ve Gazze halkı için ümit verici bazı olumlu gelişmeler meydana gelmiştir. Genel Kurul marjında düzenlenen yüksek düzeyli konferans sırasında, Batılı 11 ülkenin daha Filistin’i tanıyan ülkeler arasına katılması Filistin davası için önemliydi, bu adım gecikmiş olmakla birlikte doğru yönde atılmış bir adımdır. Şunu da açıkça ifade etmek isterim. Herhalde bu salonda bulunan bizlere bundan iki-üç sene evvel denseydi ki İngiltere, Kanada, Avustralya, Fransa Filistin devletini tanıyacak, hiçbirimiz buna inanmazdık. Bu sonucun alınmasındaki en önemli neden, dünyanın dört bir yanında hükümetlerine rağmen sokaklara, meydanlara çıkarak en zor şartlarda Filistin davasına destek veren insanların gayretli çabalarının sonucudur. Biz ona ‘insanlık cephesi’ diyoruz. Bu iki yılda dünyanın her yerinde kurulan ve her gün gün geçtikçe güçlenen bu insanlık cephesinin çabaları olmasaydı Birleşmiş Milletler’de böyle bir sonuçla karşılaşamazdık.

İki devletli çözümün aşındırılmaya çalışıldığı bir dönemde, bu adımlar, Filistin halkı başta olmak üzere uluslararası toplum için önemli bir ümit ışığını teşkil etmiştir. Aradan geçen iki yılın ardından, bugün Mısır’da imzalanacak ve inşallah kalıcı olmasını ümit ettiğimiz ateşkesin, Gazze’deki soykırımın durmasına, kalıcı bir ateşkesin sağlanmasına ve insani yardımın süratle ulaştırılmasına vesile olmasını ümit ediyorum. Bölgemizde kalıcı barış için bir fırsat penceresinin aralandığı gelişmeler karşısında herkesin gerekli sorumluluğu üstlenmesinin şart olduğunu da ifade etmek isterim."

"Tamam, barış sağlandı, bu iş bitmiştir demek insanlığın ikinci bir ayıbı olacaktır"

Barışın kalıcı ve sürdürülebilir olması temennisini dile getiren Kurtulmuş, "İki yıllık süre içerisinde dünyanın gözü önünde on binlerce insanı haksız yere katleden, Hitler’e bile rahmet okutacak şekilde insanlığın gördüğü en büyük soykırımı işleyen bir cinayet şebekesinin, sözde bir hükümetin, Siyonist rejimin elini yıkayarak bu meseleden kendisini aklamasının mümkün olmadığı kanaatindeyiz." dedi.

TBMM Başkanı Kurtulmuş, "Tamam, barış sağlandı, bu iş bitmiştir." demenin insanlığın ikinci bir ayıbı olacağını belirterek, siyonist çetenin uluslararası alanda cezalandırılmasının, Türkiye olarak da önemli beklentilerinden olduğunu vurguladı.

Gazze’nin yeniden imarı için başlatılacak tüm girişimlere de katkı sunacaklarını ifade eden Kurtulmuş, "Gazze’ye yönelik yasa dışı ablukanın bir an önce sona erdirilmesi için hep beraber büyük bir mücadele edeceğiz." diye konuştu.

Türkiye Azerbaycan ve Pakistan’ın kurucu üyesi olduğu Filistin’i Destekleyen Parlamentolar Grubu’nun tüm coğrafyalardan yeni üyelerle genişlemesi ve ortak çalışmalarla ileri taşınması için çaba gösterilmesi isteğini dile getiren Kurtulmuş, "Grubun ikinci toplantısını, önümüzdeki yıl 15-19 Nisan tarihinde İstanbul’da gerçekleştireceğimiz Parlamentolar Arası Birlik 152. Genel Kurulu marjında yapmayı arzu ediyoruz. Müteakip toplantı için müşterek eserimiz olan bu girişimin fikir birliği ve dayanışma içerisinde daha kapsayıcı ve etkin bir yapıya kavuşturulabileceğini ümit ediyorum" şeklinde konuştu.

Pakistan Senato Başkanı Syed Yusuf Raza Gilani, Pakistan Ulusal Meclisi Başkanı Sadık ve Azerbaycan Milli Meclisi Başkanı Sahiba Gafarova’nın katılımıyla düzenlenen toplantıda, TBMM heyetinden AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül, Türkiye-Pakistan Parlamentolar Arası Dostluk Grubu Başkanı AK Parti Gaziantep Milletvekili Ali Şahin, AK Parti Hatay Milletvekili Abdulkadir Özel ile Türkiye’nin İslamabad Büyükelçisi İrfan Neziroğlu da yer aldı.

Toplantının ardından Meclis Başkanları, Türkiye, Azerbaycan ve Pakistan parlamentosundan parlamenterlerle aile fotoğrafı çektirdi.

Pakistan’da şiddetli muson yağışları nedeniyle meydana gelen sel ve heyelanlardaki bilanço artmaya devam ederken, ülkenin Pencap eyaletinde daha önce benzeri görülmemiş bir sel felaketi yaşandı. Şiddetli muson yağışlarının etkili olduğu Hindistan’ın da Ravi, Chenab ve Sutlej nehirlerindeki barajlarda bulunan fazla suyu boşaltma kararı almasıyla Pakistan’ın Pencab eyaleti genelinde sel meydana geldi. Yüzlerce köy sular altında kalırken, milyonlarca dönüm tarlalardaki tarım ürünleri de selden zarar gördü. Yetkililer, olayda en az 22 kişinin hayatını kaybettiği ve birçok kişinin kaybolduğunu aktarırken, 600 binden fazla kişinin de tahliye edildiğini belirtti.

Yaklaşık 200 bin kişi tahliye edildi

Eyalet yetkilileri, Hindistan’dan yapılan uyarı sonrasında söz konusu nehirlerin yakında yaşayan yaklaşık 200 bin kişinin tahliye edildiğini aktardı. Yerel kaynaklar, yürütülen tahliye çalışmalarında teknelerin köyden köye dolaşarak bölge sakinlerini ve çiftlik hayvanlarını güvenli bölgelere sevk ettiğini, bu şekilde sellerde mahsur kalan 32 binden fazla kişinin kurtarıldığını aktardı.

Pakistan Başbakanı Şerif afet bölgesini ziyaret etti

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Pencab’da selden etkilenen bölgeleri havadan gözlemleyerek durum değerlendirmesinde bulundu ve yardım çalışmalarını yönetti. Pakistan Ulusal Afet Yönetimi Ajansı (NDMA) Başkanı Korgeneral Inam Haider Malik de bu sırada Başbakan Şerif’e afete ilişkin detaylı bir bilgilendirme sundu. Şahbaz incelemeleri sonrasında bütün gerekli önemlerin alınması ve afetzedelerin canları ile mallarının güven altına alınması ile gerekli yerlerde yardım çalışmalarının yoğunlaştırılmasına yönelik talimatlar verdi.

Haziran ayından bu yana hayatını kaybedenlerin sayısı 822’ye yükseldi

Pakistan Ulusal Afet Yönetimi Ajansı (NDMA) tarafından yapılan açıklamada, son verilerle birlikte muson yağışlarının neden olduğu afetler sonucunda Haziran ayından bu yana hayatını kaybedenlerin sayısının 822’ye, yaralananların bin 88’ye yükseldiği, 7 bin 465 hanenin ise hasar gördüğü belirtildi.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, federal hükümetin sel ve heyelanlardan etkilenenlere destek olacağını açıkladı. Kabine üyeleri ise bir aylık maaşlarını afet bölgelerine bağışlama kararı aldı.

Pakistan Demiryolları Bakanı Khawaja Muhammed Hanif Abbasi ise açıklamasında, 1 yolcunun ölümünden duyduğu üzüntüyü dile getirirken, kazayla ilgili soruşturma başlatılmasını emretti. Abbasi, soruşturma raporunun yedi gün içinde sunulması ve tüm yolculara tam tıbbi tedavi sağlanmasına yönelik talimat verdi.

Pakistan’da demiryolu taşımacılığı

Pakistan’da 7 bin 700 kilometreden fazla alan yayılmış olan demiryolu taşımacılığı, büyük şehirleri birbirine bağlasa da, yatırım eksikliği ve kötü yönetim nedeniyle onlarca yıldır eski teknoloji, sık sık yaşanan gecikmeler ve güvenlik sorunları ile mücadele etmeye devam ediyor. Birbirini izleyen hükümetler son yıllarda verdikleri sektörü canlandırma sözü kapsamında, rayların yenilenmesi, yeni lokomotiflerin satın alınması ve dijital bilet sistemlerinin genişletilmesi gibi girişimlerde bulundu.

Yaklaşık 250 milyon nüfuslu Pakistan, iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkeler arasında yer alıyor.

Pakistan’ın Pencap eyaletinde kız öğrencileri taşıyan servis aracı alev aldı. Aracın elektrik kontağından aniden başlayan yangında öğrenci servisindeki 1 kişi hayatını kaybederken, 10 kişi yaralandı.

Polis Imran Ahmed, servisin sınavdan dönen 18 öğrenciyi taşıdığını söyledi. Ahmed, olay yerinden kaçan servis sürücüsünü arama çalışmalarının sürdüğünü belirtti.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a Pakistan’a verdiği güçlü desteğinden dolayı teşekkür ederek, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yapıcı rolü ve Güney Asya’da barışı desteklemek için gösterdiği çabalar için minnettar olduğunu söyledi.

Pakistan’ın Türkiye ile uzun süredir devam eden ve güçlenen kardeşlik bağlarından gurur duyduğunu aktaran Şerif, iki ülke halkları için parlak ve müreffeh bir gelecek inşa etmek üzere birlikte çalışırken, Pakistan ve Türkiye arasındaki bağın güçlenmeye devam etmesini umduğunu ifade etti.

Pakistan ordusundan Hindistan’ın gerçekleştirdiği saldırın bilançosuna ilişkin açıklama yapıldı. Hindistan’ın saldırıları sonucu 7’si kadın, 15’i çocuk olmak üzere 40 sivil ve 11 ordu personelinin hayatını kaybettiği belirtildi. Ayrıca 121 sivilin ve 87 ordu personelinin de yaralandığı aktarıldı. Hindistan’ın hedef aldığı noktaların tamamının sivil olduğunu söyledi.

Hindistan ordusu ise 5’i asker, 16’sı sivil 21 kişinin öldüğünü öne sürdü.

Cumartesi ateşkes sağlanmıştı

Hindistan, Cemmu Keşmir’de 22 Nisan’da turistik bir noktada 26 sivilin öldürüldüğü terör saldırısından Pakistan’ı sorumlu tutmuş, 7 Mayıs Çarşamba günü Pakistan’ı ve Pakistan yönetimindeki Keşmir topraklarını vurmuştu. Nükleer silaha sahip iki komşu ülke arasında sınır bölgesinde çatışmalar yaşanırken, karşılıklı füze ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlenmişti. Diplomatik çabalar sonucu 10 Mayıs Cumartesi günü ateşkes konusunda anlaşma sağlamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Pakistan ile Hindistan arasında ateşkes sağlandığını duyurmasının ardından iki ülkeden peş peşe açıklamalar geldi. Hindistan Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Vikram Misri yaptığı açıklamada, Pakistan’ın askeri operasyonlarından sorumlu komutanının öğleden sonra Hint mevkidaşını aradığını ve bir anlaşmaya varıldığını ifade etti. Misri, "Aralarında her iki tarafın bugün Hindistan saati ile 17.00’den (Türkiye saati ile 14.30) itibaren kara, hava ve denizde tüm çatışmaları ve askeri eylemleri durdurması konusunda anlaşmaya varıldı. Bu anlayışın yürürlüğe girmesi için her iki tarafa da talimat verildi. İki ülkenin komutanları 12 Mayıs’ta tekrar görüşecek" ifadelerini kullandı.

Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar ise ateşkesin ardından yaptığı ilk açıklamada, "Hindistan ve Pakistan bugün ateşkes ve askeri müdahalenin durdurulması konusunda bir mutabakata vardı. Hindistan, terörizmin her türlü biçimine ve tezahürüne karşı istikrarlı ve tavizsiz bir duruş sergiledi. Bunu yapmaya devam edecek" ifadelerine yer verdi.

"Türkiye ve Suudi Arabistan önemli rol oynadı"

Pakistan Dışişleri Bakanı İshaq Dar da yaptığı açıklamada, ateşkesi teyit etti. Bakan Dar sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Pakistan ve Hindistan derhal yürürlüğe girecek bir ateşkes konusunda anlaştı. Pakistan, egemenliğinden ve toprak bütünlüğünden ödün vermeden, bölgede her zaman barış ve güvenlik için çaba göstermiştir!" ifadelerini kullandı. Dar, Pakistan medyasından Geo News’e yaptığı açıklamada ise Türkiye ve Suudi Arabistan’ın ateşkesin kolaylaştırılmasında önemli bir rol oynadığını ifade etti. Ateşkes anlaşmasına yönelik aktif diplomasi çabalarına 30’dan fazla ülkenin katıldığını belirten Dar, söz konusu ülkelere teşekkür etti. Dar, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun çabalarını da takdir etti. Dar, "Pakistan, egemenliğinden ödün vermeden her zaman bölgesel barış için çalışmıştır" dedi. Hindistan ile yapılan anlaşmanın tam teşekküllü bir ateşkes olduğunu vurgulayan Dar, anlaşmanın ardından Hindistan ve Pakistan’ın askeri kanalları ve telefon hatlarını aktif hale getirdiğini söyledi.

Pakistan hava sahasını tüm uçuşlara açtı

Pakistan Havacılık Kurumundan yapılan açıklamada, ateşkesin duyurulmasının ardından ülkenin hava sahasının tüm uçuşlara tamamen açıldığı ifade edildi.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif dün Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesine ilişkin sosyal medya hesabından İngilizce ve Türkçe dilinde paylaşım yaptı. Başbakan Şerif paylaşımında, "Sevgili kardeşim Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile konuştum ve bu kritik dönemde Pakistan’la gösterdiği dayanışma ve destek için kendisine teşekkür ettim. Türk kardeşlerimizin, Hindistan tarafından gerçekleştirilen dünkü hain füze saldırılarında şehit olanlara ettikleri dualar için şükranlarımı sunuyorum. Düşmana karşı gösterdikleri cesaret ve profesyonel üstünlükle karşılık veren silahlı kuvvetlerimizin kahramanca çabaları hakkında kendisine (Erdoğan’a) bilgi verdim. Egemenliğimizi ve toprak bütünlüğümüzü her ne pahasına olursa olsun koruyacağız. Pakistan, Türkiye’ye Güney Asya’da gerilimi azaltma ve barışı koruma yönündeki çabalarından dolayı minnettardır" ifadelerini kullandı.

Pakistan Ulusal Güvenlik Konseyi, Başbakan Şahbaz Şerif başkanlığında toplandı. Pakistan Başbakanlık Ofisinden yapılan açıklamada, Hindistan’ın saldırılarının ardından Pakistan Silahlı Kuvvetlerinin "uygun eylemleri gerçekleştirmek üzere tam yetkili kılındığı" ifade edildi. Açıklamada, "BM Şartı’nın 51. maddesi uyarınca Pakistan, masum Pakistanlıların hayatlarını kaybetmelerinin ve egemenliğinin açıkça ihlal edilmesinin intikamını almak için kendi seçtiği zaman, yer ve şekilde, meşru müdafaa amacıyla karşılık verme hakkını saklı tutar" ifadeleri kullanıldı. Hindistan’ın "sebepsiz, korkakça ve hukuka aykırı" savaş eyleminin kınandığı belirtildi. Açıklamada, "Bu sebepsiz ve haksız saldırılar, sözde terör kamplarının varlığı bahanesiyle kasıtlı olarak sivil bölgeleri hedef almış, masum erkek, kadın ve çocukların şehit edilmesine ve camiler de dahil olmak üzere sivil altyapının zarar görmesine yol açmıştır" denildi. Saldırıların ayrıca Körfez ülkelerine ait ticari havayolları için ciddi tehlike oluşturduğu ve uçaklardaki binlerce yolcunun hayatını tehlikeye attığı aktarıldı. Saldırıların "uluslararası hukuka göre açıkça savaş eylemi" oluşturduğu vurgulandı. Hindistan’ın Pakistan topraklarında terör kampları bulunduğu yönündeki iddialarının reddedildiği, iddiaların asılsız olduğu yinelendi. Açıklamada, "Ayrıca Pakistan’ın 22 Nisan’dan hemen sonra güvenilir, şeffaf ve tarafsız bir soruşturma için samimi bir teklifte bulunduğu, ancak bunun maalesef kabul edilmediği hatırlanacaktır" denildi. Uluslararası medyanın 6 Mayıs’ta sözde "terör kamplarını" ziyaret ettiği, bugün de yeni ziyaretlerin planlandığı belirtildi.

"Saldırı, Pahalgam terör saldırısına karşı düzenlendi"

Hindistan ordusundan Albay Sofiya Kureyşi, füze saldırılarının yerel saatle 01.00’de başladığını ve yaklaşık 25 dakika sürdüğünü belirtti. Kureyşi, hiçbir askeri hedefin vurulmadığını ve saldırının "Pahalgam terör saldırısında hayatını kaybedenlere ve ailelerine adalet sağlamak" amacıyla düzenlendiğini belirtti.

Ne olmuştu?

Hindistan, 22 Nisan’da Cemmu Keşmir’deki turistik Pahalgam bölgesinde 26 kişinin öldürüldüğü terör saldırısından Pakistan’ı sorumlu tutmuş, dün akşam misilleme olarak Pakistan toprakları ve Pakistan’ın kontrolündeki Azad Keşmir bölgesine füze saldırıları gerçekleştirmişti. Hint ordusu, "terör altyapısı" olduğu iddiasıyla BM Güvenlik Konseyi’nin terör listesinde yer alan silahlı gruplar Leşker-i Tayyibe’nin bir kolu olan "Direniş Cephesi (TRF)" ve Ceyş-i Muhammed’e ait 9 noktayı vurduğunu açıklamıştı. Pakistan yönetimi ise saldırılarda sivil yerleşim yerlerinin hedef alındığını, 26 kişinin hayatını kaybettiğini, 46 kişinin de yaralandığını duyurmuştu.

Leşker-i Tayyibe

Hindistan, Keşmir’de 26 kişinin ölümüne yol açan saldırıdan "Direniş Cephesi (TRF)" grubunu sorumlu tutmuştu. Pakistan’ın en kalabalık eyaleti olan Pencap’ta konuşlanan silahlı grup, Keşmir’deki Hindistan yönetimine karşı mücadele amacıyla kurulmuştu. Pencap eyaletinin başkenti Lahor’un hemen dışında bulunan Muridke’nin ise Leşker-i Tayyibe’ye bağlı örgütlerin 200 dönümlük merkezlerine ev sahipliği yaptığı düşünülüyor. Ancak Pakistan, grubun yasaklandığını ve etkisiz hale getirildiğini, Leşker-i Tayyibe’nin kurucusu Hafız Said’in 31 yıl hapis cezasına çarptırıldığını belirtiyor.

Ceyş-i Muhammed

Pakistan’ın Pencap eyaletine bağlı Bahawalpur’da konuşlanan Ceyş-i Muhammed, 1999 yılında Hindistan’daki hapishaneden çıkan Masood Azhar tarafından kurulmuştu. Pakistan, 2001 yılında Leşker-i Tayyibe ile birlikte Hindistan parlamentosuna düzenlenen saldırıdan sorumlu tutulan grubu 2002 yılında yasaklamıştı.

Grup, Keşmir’de çok sayıda intihar saldırısının sorumluluğunu üstlenmişti.

Hindistan’ın Pakistan’ın Bahwalpur, Muzaffarabad ve Kotli bölgelerine düzenlediği füze saldırıları bölgede tansiyonu yükseltirken, yaşanan askeri gerilimin bilançosu ağırlaştı. Pakistan ordusuna bağlı Servisler Arası Halkla İlişkiler Birimi (ISPR) Direktörü Korgeneral Ahmed Şerif Chaudhry, Hindistan’ın gerçekleştirdiği saldırılarda ölü sayısının 8’e, yaralı sayısının 35’e yükseldiğini açıkladı. Pakistan Hava Kuvvetleri’nin (PAF) Hindistan’a ait savaş uçaklarını düşürdüğü bilgisini paylaşan Chaudhry, "Hindistan Hava Kuvvetleri’ne ait 2 uçağın düşürüldüğü doğrulandı. Pakistan güçlerinin hem karada hem de havada çok sayıda hasara yol açtığına dair başka raporlar da var" açıklamasında bulundu. Hindistan’ın Pakistan’a 6 ayrı noktadan toplam 24 saldırı düzenlediğini ve hedef alınan tüm noktaların sivil yerleşim alanları olduğunu ifade eden Chaudhry, saldırılarda en çok camilerin hedef alındığını ve çevredeki yerleşim yerlerinin de ciddi hasar gördüğünü aktardı.

5 uçağın düşürüldüğü iddia edildi

Pakistan basınının güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberlere göre ise, Pakistan Hava Kuvvetleri’nin (PAF), Hindistan Hava Kuvvetleri’ne (IAF) ait 5 jet ile 1 insansız hava aracını (İHA) düşürdüğü iddia edildi. Ayrıca Pakistan tarafından gerçekleştirilen bir füze saldırısının iki ülke arasında fiili sınır görevi gören Kontrol Hattı’ndaki (LoC) bir Hint mevzisini yok ettiği aktarıldı.

Hindistan Pakistan’a saldırı gerçekleştirmişti

Pakistan ordusu, Hindistan’ın 3 bölgeden topraklarına füze saldırısı düzenlediğini duyurmuş, saldırıları doğrulayan Hindistan Silahlı Kuvvetleri operasyonun adının "Sindoor Operasyonu" olduğunu açıklamıştı. Yaşanan askeri gerginliğin Pakistan hükümetinin Hindistan’ın askeri operasyon başlatmayı planladığına dair "güvenilir istihbarat" alındığını açıklamasının ardından gelmesi dikkat çekmişti. 22 Nisan’da Hindistan’ın Cemmu Keşmir bölgesindeki Pahalgam’da bulunan turistik bir noktada gerçekleştirilen terör saldırısında 26 sivilin hayatını kaybetmesi Hindistan-Pakistan arasında gerilimi artırmıştı. Hindistan saldırıda Pakistan’ın rolü olduğunu iddia ederken, İslamabad yönetimi söz konusu iddiayı reddetmişti.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Türkiye’nin İslamabad Büyükelçisi İrfan Neziroğlu ile bir araya geldi. Görüşmede, iki ülke arasındaki tarihi ve kardeşçe bağları yeniden teyit etti. Hindistan’nın Cemmu Keşmir bölgesindeki Pahalgam’daki saldırının ardından yaşanan bölgesel gelişmeleri ele aldı ve Hindistan’ın provokatör eylemlerine rağmen Pakistan’ın sağduyulu bir tutum sergilediğini belirtti. Görüşme sırasında Başbakan Şahbaz, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a içten dileklerini iletirken, Türkiye’nin Pakistan’a yönelik sürekli desteği için teşekkür etti. Şahbaz, Türkiye’nin desteğini, iki ülke halkları ve hükümetleri arasındaki köklü ve zamana dayanıklı kardeşlik ilişkilerinin bir yansıması olarak nitelendirdi.

"Hindistan’ın Pakistan’ı Pahalgam’daki olayla ilişkilendirme çabaları temelsizdir"

Görüşme sırasında Pakistan’ın terörizmi her biçimiyle daima kınadığını vurgulayan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Hindistan’ın Pakistan’ı Pahalgam’daki olayla ilişkilendirme çabalarının temelsiz olduğunu ve ülkenin terörle mücadele çabalarından dikkatleri başka yöne çekmeyi amaçladığını söyledi. Hindistan’ın saldırıyla Pakistan arasında bir bağ kurabilecek herhangi bir güvenilir kanıt sunamadığını ifade eden Şerif, bunun Pakistan’ı karalama amacı taşıyan bilinçli bir girişim olduğunu, ancak Pakistan’ın barış ve istikrar konusundaki kararlılığından vazgeçmeyeceğini vurguladı.

Olayla ilgili güvenilir, şeffaf ve tarafsız bir uluslararası soruşturma çağrısını yineleyen Başbakan Şerif, böyle bir soruşturmada iş birliği yapacaklarını ve Türkiye’nin de sürece dahil olmayı tercih etmesi durumunda bunu memnuniyetle karşılayacaklarını söyledi.

Büyükelçiden itidal çağrısı

Türk Büyükelçi Neziroğlu ise, Pakistan’ın tutumuna destek verdiğini kaydederek, tüm taraflara gerilimi azaltmak ve Güney Asya’da barış ve güvenliği korumak için itidal çağrısında bulundu.

Pakistan İçişleri Bakanı Mohsin Naqvi, Hindistan’ın Cemmu ve Keşmir bölgesinde geçtiğimiz hafta Salı günü gerçekleştirilen terör saldırısına ilişkin açıklamalarda bulundu. Hindistan’ın 26 kişinin ölümüyle sonuçlanan saldırının ardından Pakistan’a yönelttiği suçlamaları reddeden İçişleri Bakanı Naqvi, İslamabad’ın saldırıyla herhangi bir ilgisi olmadığını söyledi. Bakan Mohsin Naqvi açıklamasında tarafsız soruşturma çağrısı yaparak, "Pakistan, gerçeğin ortaya çıkarılması ve adaletin sağlanması için herhangi bir tarafsız soruşturmada iş birliği yapmaya tamamen hazırdır. Pakistan, barış, istikrar ve uluslararası normlara uyma konusunda kararlıdır, ancak egemenliğinden taviz vermeyecektir" ifadelerini kullandı.

Cemmu ve Keşmir’deki terör saldırısı

Hindistan’ın Cemmu ve Keşmir bölgesindeki Pahalgam’ın turistik bir noktasında salı günü tatilcilere yakın mesafeden ateş açılmış, saldırıda 25 Hindistan vatandaşı yerli turist ile 1 Nepal vatandaşı hayatını kaybetmişti. Saldırıyı "Keşmir Direnişi (TRF)" adlı örgüt üstlenmiş, Cemmu ve Keşmir polisi saldırıyı 2’si Pakistanlı olmak üzere 3 şüphelinin gerçekleştirdiğini açıklamıştı. Hindistan yönetimi, saldırının "sınır ötesi terör bağlantıları" olduğu gerekçesiyle hedef aldığı komşusu Pakistan ile diplomatik ilişkilerinin seviyesini düşürmüştü. Pakistan yönetimi ise saldırıyla ilgili herhangi bir bağlantısı oldukları yönündeki iddiaları reddetmiş, saldırıyla ilgili uluslararası bir soruşturmaya ihtiyaç olduğunu belirtmişti.

Saldırının ardından nükleer silahlara sahip iki komşu ülke arasındaki ilişkiler gerilmiş, Pakistan hava sahasını Hint havayollarına kapatırken, Hindistan da İndus Nehri ve kollarındaki su paylaşımını düzenleyen 1960 tarihli İndus Su Anlaşması’nı askıya almıştı. Pakistan yönetimi suyun akışına yönelik herhangi bir müdahaleyi savaş nedeni sayacağını duyurmuştu. İki ülke ayrıca karşılıklı olarak vize işlemlerini durdurma, sınır kapılarını da kapatma kararı almıştı.