Haber / Güven Güneş
İlaç fiyatlarının belirlenmesinde kullanılan kur sisteminin piyasa gerçeklerinden uzak kaldığını savunan Mersin Eczacı Odası Başkanı Aliye Akgül Aydın, mevcut uygulamanın ilerleyen aylarda ilaç temininde daha büyük sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu. Son yapılan güncellemeye rağmen ilaçta baz alınan Euro kuru oranın kısa sürede yeniden gerilediğine dikkat çeken Başkan Aydın, “1 Nisandaki Euro kuru 51 TL iken şu anki güncel Euro kuru 53 TL seviyesinde, ilaç alımlarında bu rakam 29 TL. Bu makasın daha da açılması durumunda özellikle sonbahar aylarında piyasada ilaç bulunabilirliği daha da zorlaşacaktır” dedi.
“2008’in sistemiyle devam ediyoruz”
Mevcut ilaç fiyatlandırma modelinin eski ekonomik koşullara göre oluşturulduğunu ifade eden Aydın, “Biz 2008 yılında kurulmuş sistemi hâlâ kullanıyoruz. O dönemlerde enflasyon tek rakamlıydı, kur artışları bugünkü gibi değildi. Bugün hem ekonomik hem toplumsal olarak çok farklı bir noktadayız” dedi.
Yılda bir kere yılın ilk 45 gününde gerçekleştirilen kur güncellemesine de değinen Aydın, “Normal şartlar altında ilaç alımlarındaki kur güncellemesi yılda bir kere yapılıyor. Ekonomik krizle birlikte kur oran güncellemeleri de anlamını yitirmeye başladı. 2022 yılında 3 ve 2023 yılında 2 ayrı kur güncellemesi yapıldı. O dönemlerde ciddi ilaç bulma sıkıntıları yaşanmıştı. Bu artışlar olmasaydı, ilaç temininde sorunlar çözülmeyecekti” dedi.
“Eylül-ekim gibi ciddi sıkıntı bekliyoruz”
Son yapılan düzenlemeye rağmen ilaç kurunun kısa sürede yeniden gerilediğini belirten Aydın, “İlaç ve kur oranı yüzdeliğine baktığımızda nisandaki güncellemeyle birlikte yüzde 57 olan bu oran yalnızca 2 ay içinde yüzde 54’e gerilediğini görüyoruz. Özellikle 2016 yılından sonra uygulanan sistemle birlikte piyasadaki gerçek kur ile ilaç kuru arasındaki fark da giderek büyüdü” şeklinde konuştu.
Hedefler başka ve gerçekler başka
Devletin bütçesinden ilaca ayrılan payın da her geçen yıl düştüğünü ifade eden Aydın, bunun yalnızca sektörün değil vatandaşın ilaca erişiminin de önündeki en büyük engellerden biri olduğunu söyleyerek, “Sağlık Bakanlığı’nın hedefinde önümüzdeki yıldan itibaren gerçek kur ile ilaç kuru oranı arasındaki makası daraltmak adına yüzde 65 olan oranı yüzde 70’e çıkarmak var. 2016 yılında yüzde 70 olarak kabul edilen kur-oran kabulü o tarihten sonra yüzde 60’lara düşürülmüştü. Sektörün gerçekleriyle çelişen bu tablo sonrasında yine geriye doğru bir dönme isteğinin olduğunu görüyoruz. Bu oranın 2 ay içerisinde yüzde 57’ten, 54’e düştüğü düşünürsek ve mevcut tabloya bakarsak bunun için yılda bir kere güncellemede yetmeyecektir. Yüzdelik 70 hedefini tutmak ve korumak için ayrıca düzenlemelerinde şart olduğunu açıktır. Buradaki temel sorun sistemseldir” şeklinde konuştu.
GSYH içindeki pay yüzde 0,65’da kaldı
Türkiye'de ilaç satışlarının 2025 yılı içindeki Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) payı yüzde 0,65 olurken bu oranla birlikte, yüzde 1,2 ile yüzde 1,3 olan OECD ülke ortalamasının altında kalmaya devam ediyor. Bu rakam Yunanistan ve ABD gibi ülkelerde bu oran yüzde 2 ila yüzde 2,5'e kadar çıkıyor.