Anadolu’nun kadim hafızasında saklı kalan gizemli hükümdarlardan biri olan Hartapu’nun izleri Karaman sınırlarında, Karadağ yakınlarındaki Kızıldağ eteklerinde, unutulmayan bir isim olarak dikkat çekiyor. Volkanik dağların gölgesinde, Geç Hitit dünyasının sessiz tanığı olan Hartapu kaya anıtı, yalnızca üzerindeki yazıtlarla değil, konumlandığı coğrafyayla da büyük önem taşıyor.
Hitit ve Geç Hitit Dönemi anıtlarının değişmez bir gerçeği vardır. O da kaya anıtlarının genellikle su kaynakları, göller ve kutsal kabul edilen doğal alanların yakınında yapılmış olmasıdır. Ovalık Kilikia’da Sirkeli Höyüğü yakınlarındaki Muvattali Kaya Anıtı ve Hemite Kaya Anıtı, Ceyhan Nehrinin hemen kıyısında yer alırken, Konya’nın Halkapınar İlçesi’ndeki İvriz Kaya Anıtı, coşkun akan bir su kaynağının yanındadır. Konya’nın Beyşehir İlçesi’ndeki Eflatun pınar Hitit Su Anıtı, yine bir su havzasının yanında yapılmıştır. Hartapu Kaya Anıtı da bu bilgileri doğrular nitelikte, günümüzde büyük ölçüde kurumuş olan eski göl alanına, Kızıldağ’ın eteklerinden bakar. Hititler’deki bu kadim gelenek, Anadolu’nun birçok yerinde devamlılığını sürdüre gelmiştir.
Hartapu anıtlarının en dikkat çekici özelliklerinden biri de bulundukları coğrafyadır. Kızıldağ ve Karadağ gibi yüksek noktalar seçilmiş olması bir tesadüf değildir. Eski çağlarda dağ zirveleri hem kutsal alan hem de siyasi güç sembolü olarak görülüyordu. Yazıtların yüksek yerlere işlenmesiyle hedflenen; “krallığın gücünü tüm ovaya gösterme” amacını yansıtmak olmalıydı.
Karaman’daki Hitit anıtlarının, sanatsal açıdan da çok değerli olduğunu rahatlıkla söyleye biliriz. Luvice hiyeroglifler bize, Hitit geleneğinin Geç Tunç Çağı sonrasında da yaşamaya devam ettiğini gösterir. Böylece Hartapu yazıtları, Hititlerden Geç Hitit dünyasına geçişi anlamamız açısından kilit belgeler arasında kabul edilir.
Hartapu Yazıtlarının bazı bölümlerinin kırık ve eksik olmasından dolayı birebir okunabilmiş değilse de bilim insanlarının üzerinde uzlaştığı oldukça etkileyici bir temel bir çeviri metin ortaya çıkmıştır. Özellikle Kızıldağ yazıtında Hartapu, kendisini büyük bir fatih gibi tanımlayarak, halkına şöyle seslenir:
“Büyük Kral Hartapu, Kahraman Kral…
Bu ülkeleri fethettim.
Karşıma çıkan kralları yendim.
Tanrılar bana güç verdi.”
Bazı bölümlerde Hartapu’nun babasının da adı geçer. Buradaki ismin “Mursili” olduğu düşünülmektedir. “Mursili” ismi çok önemli bir isimdir çünkü doğrudan Hitit imparatorluk hanedanını çağrıştırır. Eğer bu bilgi doğruysa, Hartapu’nun, kendisini eski Hitit krallarının devamı olarak göstermeye çalıştığını söylememiz mümkündür.
Hartapu Yazıtları, Anadolu’nun Geç Hitit dönemine ait en gizemli ve en önemli anıtlarından biridir. Karaman havzasındaki Kızıldağ ve Karadağ çevresinde bulunan Luvice hiyeroglif yazılardan oluşan bu yazıtlarda, “Büyük Kral Hartapu” adlı güçlü bir hükümdardan söz edilir. Hatta bazı tarihçiler Hartapu’nun krallığını, “Geç Hititlerin son büyük Anadolu devleti” olarak tanımlar. Yine aynı kutsal coğrafyada Geç Hitit kralları, Roma garnizonları ve Bizans keşişleri, yüzyıllar boyunca aynı yüksek dağ kültünü paylaşmışlardır…
